Eskişehir Boşanma Avukatı – Anlaşmalı ve Çekişmeli Boşanma Davaları

Eskişehir Barosuna kayıtlı Av. Mahmut Rasul Uyanık; anlaşmalı ve çekişmeli boşanma davalarında, bu davalarla birlikte ya da boşanmadan sonra ileri sürülen nafaka, velayet, tazminat, ziynet eşyası ve mal paylaşımı taleplerinde müvekkillerini temsil etmektedir.

Boşanma, Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 161 ile 184. maddeleri arasında düzenlenmiştir. Kanun boşanma sebeplerini sınırlı olarak saymıştır; bu sebeplerden biri ispatlanmadıkça mahkeme boşanmaya karar veremez. Bu sayfada boşanma sebepleri, anlaşmalı ve çekişmeli boşanmanın işleyişi, görevli ve yetkili mahkeme ile boşanmanın sonuçları özetlenmiş, ayrıntılı yazılara bağlantı verilmiştir.

Eskişehir boşanma avukatı Mahmut Rasul Uyanık
Eskişehir Boşanma Avukatı

Boşanma Sebepleri

Boşanma sebepleri özel ve genel sebepler olarak ikiye ayrılır. Özel sebepler TMK m. 161-165’te sayılmıştır. Tek genel sebep ise TMK m. 166’da düzenlenen evlilik birliğinin temelinden sarsılmasıdır. Sebepler ayrıca mutlak ve nispi olarak da sınıflandırılır. Mutlak sebeplerde kanunda sayılan olayın ispatı yeterlidir. Nispi sebeplerde ise olayın ortak hayatı diğer eş için çekilmez hale getirdiği de ispatlanmalıdır.

Boşanma sebebiDayanakNiteliğiSüre ve şart
ZinaTMK m. 161Özel, mutlakÖğrenmeden itibaren 6 ay, her halde zinadan itibaren 5 yıl (hak düşürücü süre)
Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranışTMK m. 162Özel, mutlakÖğrenmeden itibaren 6 ay, her halde sebebin doğumundan itibaren 5 yıl (hak düşürücü süre)
Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürmeTMK m. 163Özel, nispiSüre yok, her zaman açılabilir
TerkTMK m. 164Özel, mutlakAyrılık en az 6 ay sürmeli; ihtardan sonra 2 ay beklenmeli
Akıl hastalığıTMK m. 165Özel, nispiSüre yok; iyileşmeyeceği resmi sağlık kurulu raporuyla tespit edilmeli
Evlilik birliğinin temelinden sarsılmasıTMK m. 166Genel, nispiSüre yok

Zina ile hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış için öngörülen 6 ay ve 5 yıllık süreler hak düşürücü süredir, zamanaşımı değildir. Bu yüzden karşı taraf ileri sürmese de mahkeme süreyi kendiliğinden dikkate alır. Süre geçmişse dava bu özel sebebe dayanılarak kabul edilemez; ancak aynı olaylar, affedilmemiş olmak kaydıyla evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebi içinde ileri sürülebilir.

Zina (TMK m. 161)

Eşlerden birinin başka biriyle cinsel ilişkiye girmesi zinadır. Dava hakkı, zinanın öğrenilmesinden itibaren 6 ay ve her halde zina eyleminin üzerinden 5 yıl geçmekle düşer. Zinayı affeden eşin bu sebebe dayanarak dava hakkı yoktur. Cinsel ilişkinin ispatlanamadığı sadakatsizlik halleri, örneğin mesajlaşmalar veya gizli görüşmeler, genel boşanma sebebi içinde güven sarsıcı davranış olarak değerlendirilir. Ayrıntılı bilgi için: Zina (aldatma) sebebiyle boşanma davası.

Hayata Kast, Pek Kötü veya Onur Kırıcı Davranış (TMK m. 162)

Eşin hayatına kastedilmesi, ona pek kötü davranılması veya ağır derecede onur kırıcı bir davranışta bulunulması halinde dava açılabilir. Dava hakkı, sebebin öğrenilmesinden itibaren 6 ay ve her halde sebebin doğumundan itibaren 5 yıl geçmekle düşer; affeden eşin dava hakkı yoktur. Ayrıntılı bilgi için: Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış nedeniyle boşanma.

Suç İşleme ve Haysiyetsiz Hayat Sürme (TMK m. 163)

Eşlerden biri küçük düşürücü bir suç işler veya haysiyetsiz bir hayat sürer ve bu yüzden onunla birlikte yaşamak diğer eşten beklenemezse, diğer eş her zaman boşanma davası açabilir. Suçun küçük düşürücü olup olmadığı ve birlikte yaşamanın beklenip beklenemeyeceği somut olaya göre değerlendirilir. Ayrıntılı bilgi için: Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme sebebiyle boşanma.

Terk (TMK m. 164)

Eşlerden biri evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerini yerine getirmemek amacıyla ortak konutu terk eder veya haklı bir sebep olmadan ortak konuta dönmezse terk gerçekleşir. Diğer eşi ortak konutu terk etmeye zorlayan veya haklı bir sebep olmadan dönmesini engelleyen eş de terk etmiş sayılır. Terk sebebiyle dava açılabilmesi için:

  • Ayrılığın en az 6 ay sürmüş ve devam ediyor olması,
  • Terk edilen eşin istemi üzerine hâkim veya noter tarafından ihtar yapılması; ihtar, ayrılığın dördüncü ayı dolmadan istenemez,
  • İhtarda terk eden eşe 2 ay içinde ortak konuta dönmesi gerektiğinin bildirilmesi ve bu sürenin sonuçsuz geçmesi gerekir. İhtardan sonra 2 ay geçmeden dava açılamaz.

Yargıtay uygulamasında ihtarın samimi olması, dönülecek ortak konutun hazır bulunması ve ihtarda gösterilmesi aranır.

Terk sebebine dayalı boşanma davası açılabilmesi için kanunun öngördüğü şekil şartları çok sıkı ve detaylı olduğu için terk sebebine dayalı boşanma davası uygulamada neredeyse hiç görülmemektedir. Terk fiilinin gerçekleşmesi halinde, eşlerden birinin ortak yükümlülükleri yerine getirmemek amacıyla konutu terk ettiğinden bahisle TMK m. 166’da düzenlenen genel sebebe dayalı olarak boşanma davası açılması uygulamada daha sık karşılaşılan bir durumdur. Ayrıntılı bilgi için: Terk sebebiyle boşanma.

Akıl Hastalığı (TMK m. 165)

Eşlerden birinin akıl hastası olması ve bu yüzden ortak hayatın diğer eş için çekilmez hale gelmesi halinde dava açılabilir. Hastalığın iyileşmesinin mümkün olmadığının resmi sağlık kurulu raporuyla tespit edilmesi şarttır. Ayrıntılı bilgi için: Akıl hastalığı sebebiyle boşanma.

Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması (TMK m. 166/1-2)

Uygulamada en sık başvurulan boşanma sebebidir ve şiddetli geçimsizlik olarak da bilinir. Evlilik birliği, ortak hayatı sürdürmek eşlerden beklenemeyecek derecede temelinden sarsılmışsa eşlerden her biri dava açabilir. Davacı, karşı tarafın az da olsa kusurlu olduğunu ispatlamalıdır; tamamen kusurlu eşin açtığı dava reddedilir.

Davacının kusuru daha ağırsa davalı davaya itiraz edebilir. Ancak itiraz hakkın kötüye kullanılması niteliğindeyse ve evliliğin devamında davalı ile çocuklar için korunmaya değer bir yarar kalmamışsa mahkeme yine boşanmaya karar verebilir. Yargıtay uygulamasında kusur sayılan davranışlara örnekler:

  • Fiziksel, ekonomik veya psikolojik şiddet,
  • Eşe veya ailesine hakaret, ailesinin eşe yönelik hakaretlerine sessiz kalma,
  • Ailelerin evliliğe müdahalesine izin verme,
  • Eşe ve çocuklara karşı ilgisizlik, ev giderlerine katılmama,
  • Güven sarsıcı davranışlar ve sadakat yükümlülüğüne aykırılık,
  • Alkol veya kumar bağımlılığı nedeniyle aile yükümlülüklerinin ihmal edilmesi.

Affedilen veya hoş görülen olaylar sonradan kusur olarak ileri sürülemez. Ayrıntılı bilgi için: Evlilik birliğinin temelinden sarsılması (şiddetli geçimsizlik).

Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılmış Sayıldığı Haller (TMK m. 166/3-4)

Kanun iki durumda evlilik birliğinin temelinden sarsılmış sayılacağını kabul eder. Bunlar ayrı boşanma sebepleri değil, tek genel sebep olan evlilik birliğinin temelinden sarsılmasının gerçekleştiği kabul edilen hallerdir:

  • Evlilik en az bir yıl sürmüşse eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi (anlaşmalı boşanma, TMK m. 166/3),
  • Herhangi bir sebeple açılan boşanma davasının reddedilmesi ve bu kararın kesinleşmesinden itibaren 1 yıl geçtiği halde ortak hayatın yeniden kurulamamış olması (TMK m. 166/4). Bu durumda eşlerden birinin istemi üzerine boşanmaya karar verilir. Bu süre 2024 yılında 7532 sayılı Kanunla 3 yıldan 1 yıla indirilmiştir.

Ayrıntılı bilgi için: Fiili ayrılık sebebiyle boşanma.

Anlaşmalı Boşanma (TMK m. 166/3)

Anlaşmalı boşanma ayrı bir boşanma sebebi değildir; her iki eşin rızasıyla boşanmayı sağlayan bir uygulamadır. Kanun, aşağıdaki şartlar gerçekleştiğinde evlilik birliğinin temelinden sarsılmış sayılacağını kabul eder (TMK m. 166/3). Eşler boşanma ve sonuçları konusunda uzlaşmışsa en kısa yol budur. Şartlar şunlardır:

  1. Evliliğin en az bir yıl sürmüş olması,
  2. Eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin açtığı davayı kabul etmesi,
  3. Hâkimin eşleri duruşmada bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi; bu beyan vekil aracılığıyla verilemez,
  4. Boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu hakkında eşlerin yaptığı düzenlemenin (protokolün) hâkim tarafından uygun bulunması.

Protokolde genellikle velayet ve çocukla kişisel ilişki düzeni, iştirak nafakası, yoksulluk nafakası talep edilip edilmediği, maddi ve manevi tazminat, ziynet eşyaları, mal paylaşımı ve yargılama giderleri düzenlenir. Hâkim, eşlerin ve çocukların yararını gözeterek protokolde değişiklik yapabilir; bu değişiklikler eşlerce de kabul edilirse boşanmaya karar verilir.

Protokolde açıkça düzenlenmeyen konular, boşanmadan sonra ayrı bir davanın konusu olabilir. Bu yüzden özellikle mal paylaşımı ve ziynet eşyaları konusunda protokolün açık yazılması önemlidir.

Anlaşmalı boşanma davası genellikle tek duruşmada sonuçlanır. Evlilik bir yıldan kısa sürmüşse dava anlaşmalı boşanma olarak görülemez. Uygulamada bu durumda eşlerden biri evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebiyle dava açmakta, davalı eş de davayı kabul etmektedir. Kanuna göre davalının kabulü tek başına hâkimi bağlamaz (TMK m. 184); ancak uygulamada mahkemeler kabul üzerine boşanmaya karar vermektedir. Ayrıntılı bilgi için: Anlaşmalı boşanma nedir?.

Çekişmeli Boşanma Davası Nasıl İlerler?

Eşlerden biri boşanmak istemiyorsa ya da boşanmada anlaşılsa bile nafaka, velayet, tazminat veya mal paylaşımında uzlaşma sağlanamıyorsa dava çekişmeli olarak görülür. Çekişmeli boşanma davası yazılı yargılama usulüne tabidir ve genel olarak şu aşamalardan geçer:

  1. Dava dilekçesi: Boşanma sebebi, olaylar, deliller ile nafaka, velayet ve tazminat gibi talepler dilekçede açıkça gösterilir.
  2. Dilekçeler aşaması: Cevap, cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleri verilir. Bu aşamadan sonra iddia ve savunma, karşı tarafın açık muvafakati olmadıkça genişletilemez veya değiştirilemez.
  3. Ön inceleme: Uyuşmazlık konuları belirlenir, taraflar sulhe teşvik edilir ve delillerin toplanmasına karar verilir.
  4. Tahkikat (Yazılı Yargılama): Tanıklar dinlenir, kayıtlar getirtilir. Ortak çocuk varsa pedagog veya sosyal çalışmacı tarafından sosyal inceleme raporu hazırlanır.
  5. Sözlü yargılama ve karar: Tahkikat bitince taraflar son beyanlarını sunar ve mahkeme kararını verir (HMK m. 184-186). Buradaki sözlü yargılama, yazılı yargılama usulünün son aşamasıdır.
  6. Kanun yolları: Karara karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna, bölge adliye mahkemesinin kararına karşı yine iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabilir.

Dava açılınca hâkim, davanın devamı süresince gerekli geçici önlemleri kendiliğinden alır (TMK m. 169). Eşlerin barınması ve geçimi için tedbir nafakası, çocukların geçici olarak kimin yanında kalacağı ve diğer ebeveynle görüşme düzeni bu önlemlere örnektir. Tedbir kararıyla yüklenen ödemelerin yapılmaması, şikayet üzerine aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali suçunu (TCK m. 233/1) oluşturabilir.

Delil olarak tanık beyanları, yazışmalar, fotoğraflar, darp raporları ve banka kayıtları kullanılabilir. Hukuka aykırı yolla elde edilen deliller mahkemece dikkate alınmaz (HMK m. 189/2). Eşin telefonuna gizlice girilerek alınan yazışmalar bu kapsamda değerlendirilebilir; bu tür bir eylem ayrıca haberleşmenin gizliliğini ihlal veya özel hayatın gizliliğini ihlal suçunu oluşturabilir.

Çekişmeli davanın süresi; tanık sayısına, bilirkişi ve sosyal inceleme raporlarına ve kanun yolu aşamalarına göre değişir. Ayrıntılı bilgi için: Çekişmeli boşanma davası nedir?, Boşanma davası açıldıysa davalı eş ne yapmalı?.

Eşlerden biri şiddete uğruyorsa veya şiddet tehlikesi varsa, boşanma davasından bağımsız olarak 6284 sayılı Kanun uyarınca uzaklaştırma gibi koruyucu ve önleyici tedbirler istenebilir. Bu talepler için aile mahkemesine veya kolluğa başvurulabilir. Ayrıntılı bilgi için: Koruma kararı ve uzaklaştırma kararı (6284 sayılı Kanun).

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Görevli mahkeme

Boşanma davalarına aile mahkemeleri bakar (4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun). Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde dava, asliye hukuk mahkemesinde aile mahkemesi sıfatıyla görülür.

Yetkili mahkeme

Boşanma davası, eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesinde veya davadan önce son altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesinde açılabilir (TMK m. 168). Örneğin eşlerden biri ayrılıktan sonra başka bir şehre taşınmışsa, davacı kendi yerleşim yerinde dava açabilir. Boşanmadan sonra açılacak nafaka davalarında nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir (TMK m. 177). Yurt dışında verilen boşanma kararının Türkiye’de tanınması için açılan davada ise farklı yetki kuralları uygulanır. Ayrıntılı bilgi için: Yurt dışı boşanma kararının tanınması.

Eskişehir’de boşanma davası hangi mahkemede açılır?

Eşlerden biri Eskişehir’de oturuyorsa veya eşler davadan önceki son altı ayda birlikte Eskişehir’de oturmuşsa boşanma davası Eskişehir’de açılabilir. Eskişehir merkezde (Odunpazarı ve Tepebaşı) oturanların davası Eskişehir Adliyesi’ndeki aile mahkemelerinde görülür. Dosyanın hangi aile mahkemesine düşeceğini davayı açan belirlemez; dosya tevzi ile dağıtılır.

Eskişehir’in aile mahkemesi bulunmayan ilçe adliyelerinde boşanma davasına asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar. Eşlerden biri Eskişehir’de, diğeri başka bir şehirde oturuyorsa davacı bu iki yerden birini seçebilir.

Boşanmanın Sonuçları

Velayet ve Çocukla Kişisel İlişki

Mahkeme, boşanma kararıyla birlikte velayeti ve velayet kendisine verilmeyen ebeveynin çocukla kişisel ilişkisini düzenler (TMK m. 182). Belirleyici ölçüt çocuğun üstün yararıdır; mahkeme bunun için sosyal inceleme raporu aldırır. Eşlerin anlaşması ve çocuğun yararına uygun olması halinde Yargıtay ortak velayete de karar verilebileceğini kabul etmektedir.

Ana veya babanın yeniden evlenmesi, başka bir yere taşınması gibi sebeplerle durum değişirse velayetin değiştirilmesi ve kişisel ilişki düzeninin yeniden belirlenmesi istenebilir (TMK m. 183). Ayrıntılı bilgi için: velayet davası ve çocukla kişisel ilişki davası.

Nafaka

Boşanma sürecinde ve sonrasında üç tür nafaka gündeme gelir:

  • Tedbir nafakası (TMK m. 169): Dava süresince eşin ve çocukların geçimi için hükmedilir. Kusur aranmaz.
  • İştirak nafakası (TMK m. 182): Velayet kendisine verilmeyen ebeveynin çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmasıdır. Çocuk ergin olduktan sonra eğitimi sürüyorsa, eğitim sona erinceye kadar ana ve babadan nafaka istenebilir (TMK m. 328/2).
  • Yoksulluk nafakası (TMK m. 175): Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek ve kusuru daha ağır olmayan eş, diğer eşten mali gücü oranında nafaka isteyebilir. Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz.

Tarafların mali durumu değişirse veya hakkaniyet gerektirirse nafakanın artırılması ya da azaltılması istenebilir. Yoksulluk nafakası, alacaklının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümüyle kendiliğinden kalkar; alacaklının evlenmeksizin fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun sona ermesi veya haysiyetsiz hayat sürmesi halinde ise mahkeme kararıyla kaldırılır (TMK m. 176). Ayrıntılı bilgi için: Nafaka davaları.

Süresiz Nafakaya İlişkin Anayasa Mahkemesi Kararı

Anayasa Mahkemesi, 4 Haziran 2026 tarihli ve E.2025/156, K.2026/131 sayılı kararıyla TMK m. 175’teki “süresiz olarak” ibaresini iptal etmiştir. Karar 30 Eylül 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanmış ve iptal hükmünün dokuz ay sonra, 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girmesine karar verilmiştir. Yoksulluk nafakası isteme hakkı kaldırılmamış, yalnızca nafakanın süresiz olması iptal edilmiştir.

İptal hükmü yürürlüğe girinceye kadar TMK m. 175’in mevcut hali uygulanır. İptal kararları geriye yürümediğinden kesinleşmiş nafaka kararları kendiliğinden sona ermez. TBMM’nin bu süre içinde nafakanın süresine ilişkin yeni bir düzenleme yapması beklenmektedir; düzenleme yasalaştığında bu bölüm güncellenecektir.

Maddi ve Manevi Tazminat

Mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu eş, kusurlu eşten uygun bir maddi tazminat isteyebilir. Boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan eş ise kusurlu eşten manevi tazminat isteyebilir (TMK m. 174).

Tazminat ve yoksulluk nafakası talepleri boşanma davasıyla birlikte ileri sürülmemişse, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde ayrı bir davayla istenebilir. Bu süre zamanaşımı süresidir (TMK m. 178). Ayrıntılı bilgi için: Boşanmada maddi ve manevi tazminat.

Mal Paylaşımı (Mal Rejiminin Tasfiyesi)

Eşler başka bir mal rejimi seçmemişse 1 Ocak 2002’den sonraki dönem için edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır; bu tarihten önceki edinimler için mal ayrılığı esas alınır. Mal rejimi, boşanma davasının açıldığı tarihte sona erer (TMK m. 225).

Her eş kişisel mallarını alır. Evlilikten önce sahip olunan mallar, miras veya bağış yoluyla edinilen mallar ve kişisel kullanıma yarayan eşyalar kişisel maldır (TMK m. 220). Evlilik süresince karşılığı verilerek edinilen mallardan borçlar düşüldükten sonra kalan artık değerin yarısı üzerinde diğer eşin katılma alacağı vardır (TMK m. 236).

Mal rejiminin tasfiyesinden doğan alacaklar, TMK m. 178’deki bir yıllık süreye tabi değildir. Yargıtay uygulamasına göre bu alacaklar için boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren on yıllık zamanaşımı süresi uygulanır.

Aile konutu olarak kullanılan taşınmaz, diğer eşin açık rızası olmadan devredilemez ve üzerindeki haklar sınırlanamaz. Konut eşlerden biri adına kayıtlıysa diğer eş tapu kütüğüne aile konutu şerhi verilmesini isteyebilir (TMK m. 194). Ayrıntılı bilgi için: Boşanmada mal paylaşımı, Aile konutu şerhi.

Ziynet Eşyaları

Eşler arasında bir anlaşma veya ispatlanan yöresel örf ve âdet yoksa düğünde takılan ziynetler kime takıldıysa ona aittir; kadına veya erkeğe özgü takılar ise kime takılırsa takılsın o cinsiyetteki eşe ait sayılır (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 04.04.2024, 2023/5704 E., 2024/2402 K.). Ziynetler sahibi olan eşin kişisel malıdır. Ziynetlerin aynen iadesi veya bedeli, boşanma davasıyla birlikte ya da ayrı bir davayla istenebilir. Ayrıntılı bilgi için: Ziynet eşyası alacağı davası.

Soyadı ve Yeniden Evlenme

Boşanan kadın, evlenmeden önceki soyadını yeniden alır. Kocasının soyadını kullanmakta menfaati bulunduğunu ve bunun kocaya zarar vermeyeceğini ispatlarsa, istemi üzerine hâkim kocanın soyadını taşımasına izin verir (TMK m. 173).

Eşler, boşanma kararı kesinleşmeden yeniden evlenemez. Kadın için evliliğin sona ermesinden itibaren 300 günlük bekleme süresi vardır ve doğumla bu süre sona erer. Kadının önceki evlilikten gebe olmadığı anlaşılırsa veya boşanan eşler birbirleriyle yeniden evlenmek isterse mahkeme bu süreyi kaldırır (TMK m. 132).

Boşanma Davasında Avukatın Rolü

Boşanma davalarındaki hak kayıplarının önemli bir kısmı davanın başında yapılan hatalardan doğar. Süresi geçmiş bir özel sebebe dayanmak, nafaka veya tazminat taleplerini dilekçede eksik bırakmak, delilleri zamanında bildirmemek ya da protokolde mal paylaşımını açık bırakmak bunlara örnektir. Boşanma davasında avukatın üstlendiği işler genel olarak şunlardır:

  • İlk görüşmede olayların, belgelerin ve taleplerin değerlendirilmesi; anlaşmalı veya çekişmeli yoldan hangisinin uygun olduğunun belirlenmesi,
  • Anlaşmalı boşanmada protokolün hazırlanması ve duruşmaya katılım,
  • Çekişmeli davada dava dilekçesi, delil listesi, tanık ve tedbir taleplerinin hazırlanması,
  • Nafaka, velayet, tazminat, ziynet ve mal paylaşımı taleplerinin takibi,
  • İstinaf ve temyiz aşamalarının yürütülmesi,
  • Boşanmadan sonra nafakanın artırılması, azaltılması veya kaldırılması, velayetin değiştirilmesi ve kişisel ilişki düzenlemesi davaları.

Bazı durumlarda boşanma yerine evliliğin iptali davası gündeme gelebilir; ayrıntılı bilgi için: Evliliğin iptali davası.

Sık Sorulan Sorular

Boşanma davası hangi mahkemede açılır?

Aile mahkemesinde. Dava, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesinde açılabilir (TMK m. 168). Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar.

Anlaşmalı boşanma için evliliğin ne kadar sürmüş olması gerekir?

En az bir yıl. Bir yılı doldurmamış evliliklerde dava anlaşmalı boşanma olarak görülemez. Uygulamada bu durumda eşlerden biri evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebiyle dava açar, diğer eş de davayı kabul eder.

Eşim boşanmak istemiyorsa boşanabilir miyim?

Evet. Bu durumda dava çekişmeli olarak görülür ve kanunda sayılan boşanma sebeplerinden birinin ispatı gerekir. Davacının kusuru daha ağırsa davalı itiraz edebilir; ancak itiraz hakkın kötüye kullanılması niteliğindeyse ve evliliğin devamında korunmaya değer bir yarar kalmamışsa yine boşanmaya karar verilebilir (TMK m. 166/2).

Boşanma davası ne kadar sürer?

Anlaşmalı boşanma davası genellikle tek duruşmada sonuçlanır. Çekişmeli davanın süresi ise tanık sayısına, bilirkişi ve sosyal inceleme raporlarına ve kararın istinaf ile temyiz aşamalarından geçip geçmediğine göre değişir.

Yoksulluk nafakası ne zamana kadar ödenir?

Bugün yürürlükte olan TMK m. 175’e göre yoksulluk nafakası süresizdir. Alacaklının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümüyle kendiliğinden kalkar, belirli hallerde mahkeme kararıyla kaldırılabilir. Anayasa Mahkemesi “süresiz olarak” ibaresini iptal etmiştir; iptal hükmü 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girecektir.

Çocuğun velayeti kime verilir?

Velayet, çocuğun üstün yararına göre belirlenir. Mahkeme sosyal inceleme raporu aldırır. Velayet kendisine verilmeyen ebeveyn ile çocuk arasında kişisel ilişki düzeni kurulur.

Düğünde takılan altınlar kime aittir?

Eşler arasında bir anlaşma veya ispatlanan yöresel örf ve âdet yoksa düğünde takılan ziynetler kime takıldıysa ona aittir. Kadına veya erkeğe özgü takılar ise kime takılırsa takılsın o cinsiyetteki eşe ait sayılır. Ziynetler sahibi olan eşin kişisel malıdır.

Boşandıktan sonra tazminat veya nafaka istenebilir mi?

Evet. Boşanma davasında ileri sürülmeyen maddi ve manevi tazminat ile yoksulluk nafakası talepleri, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde ayrı bir davayla istenebilir (TMK m. 178). Bu süre zamanaşımı süresidir.

Boşandıktan sonra ne zaman yeniden evlenebilirim?

Boşanma kararı kesinleştikten sonra. Kadın için 300 günlük bekleme süresi vardır; gebe olmadığının anlaşılması veya aynı kişiyle yeniden evlenilmesi halinde mahkeme bu süreyi kaldırır (TMK m. 132).

Bu yazı, boşanma hukukuna ilişkin genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Her dosya kendi olayları, delilleri ve tarafların durumuna göre ayrıca değerlendirilmelidir.

Son güncelleme: 20 Ekim 2026. Hazırlayan: Avukat Mahmut Rasul Uyanık, Eskişehir Barosu.

Avukat Mahmut Rasul UYANIK ile İletişime Geçin!