6284 sayılı Kanun kapsamında uzaklaştırma ve yaklaşmama gibi önleyici tedbirleri aile mahkemesi hâkimi verir; gecikmesinde sakınca bulunan hallerde kolluk amiri de alabilir, ancak hâkim 24 saat içinde onaylamazsa tedbir kendiliğinden kalkar (m. 5/1, 5/2). Karar ilk defasında en çok altı ay için verilir (m. 8/2). Karara aykırı davranan kişi, fiili ayrıca bir suç oluştursa bile, üç günden on güne kadar zorlama hapsine tabi tutulur (m. 13/1).
Günlük dilde koruma kararı denilen şey aslında iki tedbir grubudur. Şiddete uğrayan kişiyi korumaya yönelik koruyucu tedbirleri (barınma, geçici maddi yardım, aile konutu şerhi gibi) mülki amir veya hâkim, şiddet uygulayan hakkındaki önleyici tedbirleri (uzaklaştırma, yaklaşmama, iletişim kurmama, silahın teslimi gibi) hâkim verir. Bu yazıda her iki tarafın da karşılaşacağı başvuru, süre, tebliğ, itiraz ve zorlama hapsi aşamaları madde numaralarıyla anlatılmıştır.
Aile hukukuna ilişkin genel bilgi için boşanma davaları sayfamıza bakabilirsiniz.
İçindekiler
- 6284 sayılı Kanun kimleri korur?
- Koruyucu ve önleyici tedbir farkı
- Uzaklaştırma kararı neleri içerir?
- Koruma kararı nasıl ve nereden istenir?
- Koruma kararı için delil gerekir mi?
- Tedbirin süresi, devamı ve kaldırılması
- Tedbir kararının tebliği
- Tedbir kararına itiraz
- Tedbire aykırılık ve zorlama hapsi
- Teknik takip, eğitim, tedavi ve maddi yardım
- Nafaka, velayet ve kişisel ilişki
- Boşanma ve ceza davasıyla ilişkisi
- Sık sorulan sorular
6284 Sayılı Kanun Kimleri Korur?
Kanunun amacı; şiddete uğrayan veya şiddete uğrama tehlikesi bulunan kadınların, çocukların, aile bireylerinin ve tek taraflı ısrarlı takip mağduru olan kişilerin korunmasıdır (m. 1/1). Kanun yalnızca kadınlara yönelik değildir; aile bireyi olarak şiddete uğrayan erkek de tedbir isteyebilir.
Şiddet; fiziksel, cinsel, psikolojik, sözlü veya ekonomik her türlü tutum ve davranışı kapsar, tehdit ve baskı ile özgürlüğün keyfi engellenmesi de bu tanımın içindedir (m. 2/1-d). Ev içi şiddet ise tarafların aynı haneyi paylaşmasa da aile veya hanede ya da aile mensubu sayılan diğer kişiler arasında meydana gelen şiddettir (m. 2/1-b). Bu nedenle tedbir için tarafların aynı evde yaşaması şart değildir.
Koruyucu Tedbir ile Önleyici Tedbir Arasındaki Fark
Kanun iki tür tedbir düzenler. Koruyucu tedbirler şiddete uğrayan kişiye destek ve koruma sağlar, önleyici tedbirler ise şiddet uygulayan kişiye yasak ve yükümlülük getirir. Uzaklaştırma önleyici bir tedbirdir.
| Tedbir | Kim verir | Başlıca örnekler |
|---|---|---|
| Koruyucu (m. 3) | Mülki amir | Uygun barınma yeri, geçici maddi yardım, rehberlik ve danışmanlık, geçici koruma altına alma, kreş desteği |
| Koruyucu (m. 4) | Hâkim | İşyerinin değiştirilmesi, evliyse ayrı yerleşim yeri, aile konutu şerhi, kimlik bilgilerinin değiştirilmesi |
| Önleyici (m. 5) | Hâkim | Uzaklaştırma, yaklaşmama, iletişim kurmama, silah teslimi, alkol ve madde kullanımına ilişkin yasaklar, tedavi yükümlülüğü |
Kanun, sayılan tedbirlerin yanında uygun görülecek benzer tedbirlere de karar verilmesine izin verir (m. 3/1, 4/1, 5/1).
Uzaklaştırma Kararı Neleri İçerir?
Uzaklaştırma, Kanunun 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde düzenlenmiştir: şiddet uygulayan kişi müşterek konuttan veya bulunduğu yerden derhal uzaklaştırılır ve müşterek konut korunan kişiye tahsis edilir. Aynı fıkra, hâkimin tek tek veya birlikte verebileceği diğer önleyici tedbirleri de sayar:
- Şiddet tehdidi, hakaret, aşağılama veya küçük düşürme içeren söz ve davranışlarda bulunmama (a)
- Korunan kişilere, bulundukları konuta, okula ve işyerine yaklaşmama (c)
- Gerekli görülürse korunan kişinin yakınlarına, tanıklarına ve çocuklarına yaklaşmama; bu kişiler şiddete uğramamış olsa bile (d)
- Korunan kişinin şahsi eşyalarına ve ev eşyalarına zarar vermeme (e)
- Korunan kişiyi iletişim araçlarıyla veya başka şekilde rahatsız etmeme (f)
- Kanunen bulundurulmasına izin verilen silahları kolluğa teslim etme; görevi gereği zimmetinde bulunan silahı kurumuna teslim etme (g, ğ)
- Korunan kişilerin bulundukları yerlerde alkol veya uyuşturucu ya da uyarıcı madde kullanmama, bu maddelerin etkisindeyken onlara yaklaşmama; bağımlılık varsa muayene ve tedavi (h)
- Bir sağlık kuruluşuna başvurarak muayene ve tedavi olma (ı)
- Çocuklarla ilgili daha önce verilmiş kişisel ilişki kararı varsa, kişisel ilişkinin refakatçi eşliğinde yapılması, sınırlanması veya tümüyle kaldırılması (ç)
Talep edilirse ilgililerin kişisel eşya ve belgeleri kolluk aracılığıyla kendilerine teslim edilir (m. 8/7).
Koruma Kararı Nasıl ve Nereden İstenir?
Tedbir kararı; ilgilinin talebi, Bakanlık veya kolluk görevlilerinin ya da Cumhuriyet savcısının başvurusu üzerine verilir. Karar, en çabuk ve en kolay ulaşılabilecek yerdeki hâkimden, mülki amirden veya kolluk biriminden istenebilir (m. 8/1). Şiddet ya da şiddet tehlikesi varsa herkes bunu resmi makamlara ihbar edebilir (m. 7). Başvuru ve kararların icrası için yargılama gideri, harç, posta gideri ve benzeri hiçbir masraf alınmaz (m. 20/1).
Kanun, tedbir talebi için boşanma veya başka bir dava açılmasını şart koşmaz. Acil bir tehlike varsa 112 Acil Çağrı Merkezi aranabilir.
Gecikmesinde sakınca bulunan hallerde kolluk amiri, hâkimin vereceği önleyici tedbirlerden hakaret ve tehdit yasağını, müşterek konuttan uzaklaştırmayı, yaklaşmama tedbirlerini (m. 5/1-a, b, c, d) kendisi alabilir. Evrakı en geç kararı izleyen ilk işgünü hâkimin onayına sunar; hâkim 24 saat içinde onaylamazsa tedbir kendiliğinden kalkar (m. 5/2). Barınma ve geçici koruma gibi bazı koruyucu tedbirleri de kolluk amiri alabilir; bunlar mülki amir tarafından kırk sekiz saat içinde onaylanmazsa kalkar (m. 3/2).
Koruma Kararı İçin Delil Gerekir mi?
Koruyucu tedbir kararı verilebilmesi için şiddetin uygulandığı hususunda delil veya belge aranmaz (m. 8/3). Önleyici tedbir kararı ise geciktirilmeksizin verilir ve bu karar, Kanunun amacını tehlikeye sokabilecek şekilde geciktirilemez (m. 8/3). Kanun, önleyici tedbirler bakımından delil aranmayacağını ayrıca yazmamıştır; hangi tedbirin verileceğini hâkim belirler (m. 5/1).
Kolluk tutanakları, sağlık ve adli tıp raporları, yazışma ve mesaj kayıtları, tanık beyanları ve daha önce verilmiş tedbir kararları talebi destekleyen belgeler arasında sunulabilir.
Tedbirin Süresi, Devamı ve Kaldırılması
Tedbir kararı ilk defasında en çok altı ay için verilir. Şiddet veya şiddet uygulanma tehlikesinin devam edeceği anlaşılırsa hâkim, resen veya korunan kişinin, Bakanlığın ya da kolluk görevlilerinin talebi üzerine tedbirlerin süresini veya şeklini değiştirebilir, tedbirleri kaldırabilir ya da aynen devam ettirebilir (m. 8/2). Kanun, sonraki kararlar için ayrıca bir süre sınırı göstermez.
Tedbir Kararının Tebliği
Tedbir kararı hem korunan kişiye hem şiddet uygulayana tefhim veya tebliğ edilir; tedbir talebinin reddi ise yalnızca korunan kişiye tebliğ edilir (m. 8/4). Gecikmesinde sakınca bulunan hallerde kolluk birimi kararı şiddet uygulayana tutanakla derhal tebliğ eder. Tefhim ve tebliğde, karara aykırılık halinde zorlama hapsi uygulanacağı da ihtar edilir (m. 8/5). Kararın ilgililere tefhim veya tebliğ edilmemesi uygulanmasına engel olmaz (m. 10/5).
Gerekli görülürse korunan kişinin kimlik bilgileri ve adresi tüm resmi kayıtlarda gizli tutulur ve tebligat için ayrı bir adres belirlenir. Bu bilgileri hukuka aykırı biçimde başkasına veren veya açıklayan kişi hakkında Türk Ceza Kanununun ilgili hükümleri uygulanır (m. 8/6).
Tedbir Kararına İtiraz
6284 sayılı Kanuna göre verilen kararlara karşı, tefhim veya tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde ilgililer aile mahkemesine itiraz edebilir (m. 9/1). Hâkimin verdiği tedbir kararına itiraz edilirse dosya, aynı yerde birden fazla aile mahkemesi varsa numara olarak kendisini izleyen daireye (son numaralı daire için birinci daireye), tek aile mahkemesi varsa asliye hukuk mahkemesine gönderilir; aile mahkemesi hâkimi ile asliye hukuk mahkemesi hâkimi aynı kişiyse dosya en yakın asliye hukuk mahkemesine gider (m. 9/2). İtiraz mercii kararını bir hafta içinde verir ve itiraz üzerine verilen kararlar kesindir (m. 9/3).
Tedbire Aykırılık ve Zorlama Hapsi
Hakkında tedbir kararı verilen kişi kararın gereklerine aykırı hareket ederse, fiili ayrıca bir suç oluştursa bile, ihlal edilen tedbirin niteliğine ve aykırılığın ağırlığına göre hâkim kararıyla üç günden on güne kadar zorlama hapsine tabi tutulur (m. 13/1). Aykırılığın her tekrarında zorlama hapsinin süresi on beş günden otuz güne kadardır; toplam süre altı ayı geçemez (m. 13/2). Kanundaki hâkim tanımı gereği bu kararı aile mahkemesi hâkimi verir (m. 2/1-c); zorlama hapsi kararlarını Cumhuriyet başsavcılığı yerine getirir (m. 13/3).
Aykırı davranış tehdit, kasten yaralama, hakaret veya ısrarlı takip gibi bir suç oluşturuyorsa ceza soruşturması ayrıca yürür. Kanun, bu durumda soruşturma ve kovuşturma evresindeki koruma tedbirlerine ve denetimli serbestlik tedbirlerine ilişkin hükümleri saklı tutar (m. 6/1); adli kontrol ve tutuklama bu tedbirlerdendir.
Teknik Takip, Eğitim, Tedavi ve Maddi Yardım
Hâkim, tedbir kararlarının uygulanmasında teknik araç ve yöntemler kullanılmasına karar verebilir; ancak bu yolla kişilerin ses ve görüntüleri dinlenemez, izlenemez ve kayda alınamaz (m. 12/1).
Şiddet önleme ve izleme merkezleri, hâkimin isteği üzerine şiddet uygulayan hakkında sosyal araştırma raporu hazırlar; kişinin öfke kontrolü ve stresle başa çıkma gibi eğitim ve rehabilitasyon programlarına katılmasına, bağımlılık veya ruhsal bozukluk varsa muayene ve tedavi olmasına yönelik faaliyetlerde bulunur (m. 14, 15/3).
Mülki amirin kararıyla verilen geçici maddi yardım, şiddet uygulayandan tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde tahsil edilir; tahsil edilemeyenler 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip edilir (m. 17/2). Korunan kişinin gerçeğe aykırı beyanda bulunduğu anlaşılırsa yapılan yardımlar kendisinden geri alınır (m. 17/3).
Nafaka, Velayet ve Kişisel İlişki
Hâkim, tedbirlerle birlikte Çocuk Koruma Kanunundaki koruyucu ve destekleyici tedbirlere, ayrıca Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre velayet, kayyım, nafaka ve kişisel ilişki konularında da karar vermeye yetkilidir (m. 5/3). Şiddet uygulayan aynı zamanda ailenin geçimini sağlayan veya katkıda bulunan kişiyse ve nafakaya hükmedilmemişse hâkim, şiddet mağdurunun yaşam düzeyini göz önünde bulundurarak talep edilmese dahi tedbir nafakasına hükmedebilir (m. 5/4). Nafaka kararının örneği resen icra müdürlüğüne gönderilir; nafaka borçlusunun Sosyal Güvenlik Kurumu ile bağlantısı varsa nafaka aylık, maaş veya ücretinden icra müdürlüğünce tahsil edilir (m. 18). Nafakanın türleri ve artırılması için nafaka davaları yazısına bakılabilir.
Çocuklarla ilgili önceden verilmiş bir kişisel ilişki kararı varsa hâkim, kişisel ilişkinin refakatçi eşliğinde yapılmasına, sınırlanmasına veya tümüyle kaldırılmasına karar verebilir (m. 5/1-ç). Velayet ve kişisel ilişkinin genel düzeni velayet davası yazısında anlatılmıştır.
Boşanma ve Ceza Davasıyla İlişkisi
Tedbir kararı ayrı bir başvuruyla alınır; boşanma davasının açılması beklenmez. Şiddetin yaşandığı bir evlilikte tedbir kararı ve kolluk tutanakları, pek kötü veya onur kırıcı davranış ya da evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebiyle açılan boşanma davasında delil olarak sunulabilir.
Şiddet eylemi aynı zamanda suç oluşturuyorsa Kanun, ceza muhakemesi ve infaz hükümlerini saklı tutar (m. 6/1). Bu nedenle aile mahkemesinden alınan tedbir kararı ile ceza dosyasındaki koruma tedbirleri birbirinden ayrı değerlendirilir.
Sık Sorulan Sorular
Aile mahkemesi hâkiminden, mülki amirden veya kolluk biriminden talep edilir; en çabuk ve en kolay ulaşılabilecek yerdeki merciye başvurulabilir (m. 8/1). Uzaklaştırma gibi önleyici tedbirleri hâkim verir (m. 5/1); gecikmesinde sakınca bulunan hallerde kolluk amiri de alabilir ve hâkim 24 saat içinde onaylamazsa tedbir kalkar (m. 5/2). Başvuru için harç ve masraf alınmaz (m. 20/1).
İlk defasında en çok altı ay için verilir. Şiddet tehlikesinin devam edeceği anlaşılırsa tedbirlerin süresi veya şekli değiştirilebilir, tedbirler aynen devam ettirilebilir ya da kaldırılabilir (m. 8/2).
Koruyucu tedbir kararı için şiddetin uygulandığı hususunda delil veya belge aranmaz. Önleyici tedbir kararı geciktirilmeksizin verilir ve Kanunun amacını tehlikeye sokacak şekilde geciktirilemez (m. 8/3).
Kararın tefhim veya tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde aile mahkemesine itiraz edilir. İtiraz mercii kararını bir hafta içinde verir ve bu karar kesindir (m. 9).
Kararın gereklerine aykırı hareket eden kişi, fiili ayrıca suç oluştursa bile, hâkim kararıyla üç günden on güne kadar zorlama hapsine tabi tutulur. Her tekrarda süre on beş günden otuz güne kadardır ve toplam süre altı ayı geçemez (m. 13).
Şiddet uygulayan kişi müşterek konuttan derhal uzaklaştırılır ve konut korunan kişiye tahsis edilir (m. 5/1-b). Evli olan korunan kişi için hâkim ayrı yerleşim yeri de belirleyebilir (m. 4/1-b); Türk Medeni Kanunundaki şartlar varsa ve korunan kişi isterse tapu kütüğüne aile konutu şerhi konulabilir (m. 4/1-c).
Kanun, tedbirlerin süresinin veya şeklinin değiştirilmesine, kaldırılmasına ya da aynen devam etmesine resen veya korunan kişinin, Bakanlığın ya da kolluk görevlilerinin talebi üzerine karar verilebileceğini düzenler (m. 8/2).
Hâkim, daha önce verilmiş kişisel ilişki kararı varsa görüşmenin refakatçi eşliğinde yapılmasına, sınırlanmasına veya tümüyle kaldırılmasına karar verebilir (m. 5/1-ç). Gerekli görülürse korunan kişinin çocuklarına yaklaşmama tedbiri de verilebilir; kişisel ilişkiye ilişkin haller saklıdır (m. 5/1-d).
Tedbir kararının ilgililere tefhim veya tebliğ edilmemesi kararın uygulanmasına engel olmaz (m. 10/5). Tefhim ve tebliğde karara aykırılık halinde zorlama hapsi uygulanacağı da ihtar edilir (m. 8/5).
Bu yazıdaki bilgiler 6284 sayılı Kanunun güncel metnine göre genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayda hangi tedbirlerin verileceği dosyadaki belgelere ve hâkimin değerlendirmesine göre değişir.
Son güncelleme: 8 Kasım 2026. Hazırlayan: Avukat Mahmut Rasul Uyanık, Eskişehir Barosu.