Aile konutu şerhi, eşlerin birlikte yaşadığı evin tapu kaydına malik olmayan eşin istemiyle yazılan ve evin aile konutu olduğunu gösteren kayıttır. Ev tapuda yalnızca bir eşin adına kayıtlı olsa bile malik eş, diğer eşin açık rızası olmadan aile konutunu devredemez ve üzerindeki hakları sınırlayamaz; yani evi satamaz, bağışlayamaz, üzerinde ipotek kuramaz (TMK m. 194/1).
Bu sınırlama şerhten değil, doğrudan kanundan doğar. Yine de şerhin mutlaka konulması gerekir: şerh, evin aile konutu olduğunu tapuya bakan herkese duyurur ve rızasız bir satışın veya ipoteğin önüne işlem yapılmadan geçer.
Boşanma sürecinin tamamı hakkında genel bilgi için boşanma davaları sayfamıza bakabilirsiniz.
İçindekiler
- Aile Konutu Nedir?
- Eşin Rızası Hangi İşlemlerde Aranır?
- Aile Konutu Şerhi Nasıl Konulur?
- Şerh Yoksa Ev Eşin Rızası Olmadan Satılabilir mi?
- Malik Eş Rıza Alamazsa: Hâkimin Müdahalesi
- Kiralık Evde Aile Konutu Koruması
- Boşanma Davasında ve Boşanmadan Sonra Aile Konutu
- Aile Konutu Şerhi Hacze Engel Olur mu?
- Sık Sorulan Sorular
Aile Konutu Nedir?
Kanun aile konutunu tanımlamaz. Madde, eşlerin birlikte yaşamak için seçtiği ve ailenin yaşamını sürdürdüğü konutu korur. Konutun tapuda kimin adına kayıtlı olduğu, evlenmeden önce mi sonra mı alındığı veya hangi mal rejimine tabi olunduğu bu korumayı değiştirmez; koruma mülkiyete değil, evin aile konutu olarak kullanılmasına bağlıdır.
Aile konutu koruması ile evin kime ait olduğu ayrı konulardır. Şerh, malik olmayan eşe ev üzerinde mülkiyet veya pay vermez. Evin değerinden kimin ne alacağı mal rejiminin tasfiyesinde belirlenir; bu konu boşanmada mal paylaşımı yazısında anlatılmıştır.
Eşin Rızası Hangi İşlemlerde Aranır?
TMK m. 194/1 üç işlemi diğer eşin açık rızasına bağlar:
- Aile konutunun devredilmesi: satış, bağış, trampa gibi mülkiyeti başkasına geçiren işlemler.
- Aile konutu üzerindeki hakların sınırlanması: ipotek, intifa veya oturma hakkı kurulması gibi işlemler.
- Aile konutu kiralıksa kira sözleşmesinin feshedilmesi.
Rızanın açık olması gerekir; susmak veya işleme karşı çıkmamak rıza sayılmaz. Kanun rıza için bir şekil öngörmez. Rızanın verildiğini ispat yükü, buna dayanan tarafa düşer (TMK m. 6); bu yüzden rıza çoğu işlemde yazılı alınır.
Aile Konutu Şerhi Nasıl Konulur?
Şerhi, malik olmayan eş tapu müdürlüğünden ister (TMK m. 194/3). Bunun için mahkeme kararı veya malik eşin onayı gerekmez; müdürlük, evin eşlerin yerleşim yeri olduğunu ve evliliğin sürdüğünü gösteren belgelerle işlem yapar (Tapu Sicili Tüzüğü m. 17/2, 49).
Şiddet nedeniyle koruma kararı istenen dosyalarda hâkim, korunan kişinin talebi üzerine tapu kütüğüne aile konutu şerhi konulmasına da karar verebilir (6284 sayılı Kanun m. 4/1-c). Bu tedbirler koruma kararı ve uzaklaştırma kararı yazısında anlatılmıştır.
Şerh Yoksa Ev Eşin Rızası Olmadan Satılabilir mi?
Tapuda şerh bulunmaması, malik eşi rıza alma yükümlülüğünden kurtarmaz. Rıza şartı TMK m. 194/1’den doğar; şerh bu sınırlamayı kurmaz, yalnızca açıklar. Bu nedenle şerh konulmamış bir aile konutu da diğer eşin açık rızası olmadan satılamaz ve ipotek edilemez.
Buna rağmen şerh konulmadan bu korumaya güvenilmemelidir. Şerh varken evi satın alan veya ipotek alan kişi, evin aile konutu olduğunu bilmediğini ileri süremez. Şerh yokken ise ev rıza alınmadan satılabilir veya ipotek edilebilir; rızası alınmayan eşe yalnızca işlemin iptalini dava yoluyla isteme yolu kalır ve bu davada evin işlem tarihinde aile konutu olduğunu kendisi ispat eder. Bu nedenle ev eşlerden birinin adına kayıtlıysa şerhin beklenmeden konulması gerekir.
Malik Eş Rıza Alamazsa: Hâkimin Müdahalesi
Koruma, malik eşi evini hiçbir koşulda satamaz duruma getirmez. Rızayı sağlayamayan veya haklı bir sebep olmadan kendisine rıza verilmeyen eş, hâkimin müdahalesini isteyebilir (TMK m. 194/2). Bu istem aile mahkemesine yapılır. Mahkeme, işlemin ailenin barınma ihtiyacını nasıl etkileyeceğine ve rızanın verilmemesinin haklı bir sebebe dayanıp dayanmadığına bakar; rıza haklı sebep olmadan verilmiyorsa işleme izin verir.
Kiralık Evde Aile Konutu Koruması
Aile konutu kiralıksa koruma kira sözleşmesi üzerinden işler:
- Kiracı olan eş, diğer eşin açık rızası olmadan kira sözleşmesini feshedemez (TMK m. 194/1, TBK m. 349/1).
- Sözleşmenin tarafı olmayan eş, kiraya verene yapacağı bildirimle sözleşmenin tarafı haline gelir; bu durumda kira borcundan diğer eşle birlikte müteselsilen sorumlu olur (TMK m. 194/4).
- Eş bu yolla sözleşmenin tarafı olmuşsa kiraya veren, fesih bildirimini ve ödeme için verdiği süreyi içeren ihtarı kiracıya ve eşine ayrı ayrı bildirmek zorundadır (TBK m. 349/3).
Boşanma Davasında ve Boşanmadan Sonra Aile Konutu
Boşanma davası açılması aile konutu korumasını sona erdirmez; evlilik, boşanma kararı kesinleşinceye kadar devam eder. Dava sürerken hâkim, eşlerin barınmasına ilişkin geçici önlemleri kendiliğinden alır ve konutta hangi eşin kalacağını belirleyebilir (TMK m. 169). Ayrıca ailenin ekonomik varlığının korunması gerektirdiği ölçüde hâkim, belirli malvarlığı değerleri üzerindeki tasarrufları diğer eşin rızasına bağlayabilir; taşınmazlarda bu karar tapu kütüğüne şerh edilir (TMK m. 199). Davanın aşamaları çekişmeli boşanma yazısında anlatılmıştır.
Boşanma kararı kesinleşince konut aile konutu olmaktan çıkar ve şerh dayanağını kaybeder. Bundan sonra malik eş ev üzerinde serbestçe tasarruf edebilir; diğer eşin ev nedeniyle ileri sürebileceği haklar, mal rejiminin tasfiyesinden doğan alacaklardır. Yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejiminde kanun, boşanan eşe konutta kalma hakkı tanıyan bir hüküm içermez. Böyle bir hüküm yalnızca eşlerin sözleşmeyle seçtiği paylaşmalı mal ayrılığı rejiminde vardır (TMK m. 254).
Evlilik ölümle sona ererse sağ kalan eş, ölen eşine ait olup birlikte yaşadıkları konut üzerinde katılma alacağına veya miras payına mahsuben kendisine hak tanınmasını isteyebilir (TMK m. 240, 652).
Aile Konutu Şerhi Hacze Engel Olur mu?
TMK m. 194, eşin kendi yaptığı işlemleri sınırlar: devir, hakların sınırlanması ve kira sözleşmesinin feshi. Malik eşin alacaklılarının başlattığı icra takibi ve haciz, bu maddenin kapsadığı işlemlerden değildir. Bu nedenle aile konutu şerhi, evin malik eşin borcu nedeniyle haczedilmesine tek başına engel olmaz.
Sık Sorulan Sorular
Eşlerin birlikte yaşadığı evin tapu kaydına, malik olmayan eşin istemiyle yazılan ve evin aile konutu olduğunu gösteren kayıttır (TMK m. 194/3). Şerh mülkiyeti değiştirmez; evin diğer eşin rızası olmadan satılamayacağını ve ipotek edilemeyeceğini tapuya bakan herkese duyurur.
Ev aile konutu olarak kullanılıyorsa hayır. Malik eş, diğer eşin açık rızası olmadan aile konutunu devredemez ve üzerindeki hakları sınırlayamaz (TMK m. 194/1). Bu kural tapuda şerh bulunmasa da geçerlidir.
Hayır. Şerhi malik olmayan eş tapu müdürlüğünden kendisi ister; malik eşin onayı veya mahkeme kararı aranmaz (TMK m. 194/3).
Rıza şartı tapuda şerh olmasa da geçerli olduğu için rızanız alınmadan yapılan satışın iptalini dava yoluyla isteyebilirsiniz. Şerh yoksa evin satış tarihinde aile konutu olduğunu sizin ispat etmeniz gerekir.
İpotek de aile konutu üzerindeki hakları sınırlayan bir işlemdir ve diğer eşin açık rızasına bağlıdır (TMK m. 194/1). Rıza alınmamışsa ipoteğin kaldırılması dava yoluyla istenebilir.
Rızayı sağlayamayan veya haklı sebep olmadan kendisine rıza verilmeyen eş hâkimin müdahalesini isteyebilir (TMK m. 194/2). Aile mahkemesi, rızanın verilmemesinde haklı bir sebep görmezse işleme izin verir.
Boşanma kararı kesinleşince konut aile konutu olmaktan çıkar ve şerh dayanağını kaybeder. Boşanma davası sürerken ise evlilik devam ettiği için koruma da devam eder.
Hayır. Şerh mülkiyet veya pay vermez; yalnızca evin rızanız olmadan elden çıkarılmasını önler. Evin değeri üzerindeki haklar mal rejiminin tasfiyesinde belirlenir.
Hayır. Kiracı olan eş, diğer eşin açık rızası olmadan aile konutunun kira sözleşmesini feshedemez (TBK m. 349/1). Ayrıca kiraya verene bildirimde bulunarak siz de sözleşmenin tarafı olabilirsiniz (TMK m. 194/4).
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Her uyuşmazlık kendi koşullarına göre değerlendirilir.
Son güncelleme: 10 Kasım 2026. Hazırlayan: Avukat Mahmut Rasul Uyanık, Eskişehir Barosu.