Ziynet Eşyası Alacağı Davası: Düğün Takıları Kime Aittir, İspat ve Kararın İcrası

Ziynet eşyası alacağı davası, düğünde takılan veya evlilik sırasında hediye edilen altın ve mücevherlerin, bunları elinde tutan eşten aynen geri verilmesi, geri verilemiyorsa bedelinin ödenmesi için açılan davadır. Dava boşanma davasıyla birlikte açılabileceği gibi ayrı bir dava olarak da açılabilir. Ziynetler sahibi olan eşin kişisel malıdır ve mal paylaşımına girmez (Türk Medeni Kanunu m. 220).

Takıların kime ait olduğu konusunda Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 2024 yılında içtihadını değiştirdi. Önceki uygulamada düğünde takılan takıların tamamı, aksine bir anlaşma veya örf ve âdet ispatlanmadıkça kadına ait sayılıyordu. Yeni uygulamada önce eşlerin anlaşmasına, sonra yöresel örf ve âdete bakılıyor; ikisi de yoksa kadına takılanlar kadına, erkeğe takılanlar erkeğe ait sayılıyor. Kadına ya da erkeğe özgü takılar ise kime takılmış olursa olsun o eşe ait kabul ediliyor.

Boşanma davası ve boşanmanın diğer sonuçları hakkında genel bilgi için boşanma davaları sayfamıza bakabilirsiniz.

Ziynet Eşyası Alacağı Davası Eskişehir Boşanma Avukatı

İçindekiler

Ziynet eşyası nedir?

Ziynet eşyası; bilezik, kolye, küpe, yüzük, set, burma bilezik, çeyrek, yarım ve tam altın gibi takı ve mücevherlerdir. Bunlar çoğunlukla düğünde, nişanda veya kına gecesinde takılır. Evlilik sırasında eşlerden birinin diğerine hediye ettiği mücevherler de bu kapsamdadır.

Kanuna göre eşlerden birinin yalnız kişisel kullanımına yarayan eşya ile bir eşin karşılıksız kazanma yoluyla, yani bağış olarak elde ettiği malvarlığı değerleri kişisel maldır (TMK m. 220). Düğünde takılan takılar sahibi olan eşe bağışlanmış sayıldığı için o eşin kişisel malıdır. Düğünde takılan paralar (Türk lirası veya döviz) da aynı kurala göre değerlendirilir ve iadesi aynı davada istenebilir.

Kadının evlenirken getirdiği çeyiz eşyası da evlilikten önce sahip olduğu bir mal olduğu için kişisel maldır; bunların iadesi de ziynetlerle birlikte istenebilir. Buna karşılık eşin evlilik sırasında kendi geliriyle birikim amacıyla aldığı altın ziynet alacağına değil, kural olarak edinilmiş mal olarak mal paylaşımına konu olur.

Düğünde takılan takılar kime aittir?

Kanunda düğün takılarının kime ait olduğuna ilişkin özel bir hüküm yoktur; kural Yargıtay kararlarıyla belirlenmiştir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 04.04.2024 tarihli, 2023/5704 E., 2024/2402 K. sayılı kararıyla önceki içtihadını değiştirmiş ve takıların aidiyetini şu sırayla belirlemiştir:

  1. Eşler takıların paylaşımı konusunda anlaşmışsa bu anlaşma uygulanır.
  2. Anlaşma yoksa ve yöresel bir örf ve âdet ileri sürülüp ispatlanırsa paylaşım ona göre yapılır.
  3. Anlaşma da örf ve âdet de yoksa kadına takılan veya verilen ekonomik değeri olan her şey kadına, erkeğe takılan veya verilen her şey erkeğe ait sayılır.

Kadına ya da erkeğe özgü bir takı ise kime takılmış olursa olsun o cinsiyetteki eşe ait kabul edilir. Örneğin damada takılan bir kadın bileziği kadına, geline takılan bir erkek kol saati erkeğe aittir. Bir takının hangi cinsiyete özgü olduğu tartışmalıysa mahkeme bilirkişi incelemesi yaptırır. Her iki cinsiyete de uygun olduğu belirlenen takılar kime takıldıysa ona aittir. Takı sandığına veya torbasına konulan ve iki cinsiyete de uygun olan takılar ise eşlerin ortak malı sayılır.

Bu karardan önce Yargıtay, düğünde takılan takıların kim tarafından takılmış olursa olsun kadına bağışlanmış sayılacağını kabul ediyordu. Önceki kararlara dayanan dilekçe ve yazılar artık bu konuda güncel uygulamayı yansıtmaz.

Ziynet alacağı ile mal paylaşımının farkı

Ziynet alacağı ile mal rejiminin tasfiyesi (mal paylaşımı) çoğu zaman birlikte gündeme gelir, ancak dayanakları ve sonuçları farklıdır:

Ziynet alacağıMal rejiminin tasfiyesi
DayanakTakılar sahibi olan eşin kişisel malıdır (TMK m. 220).Edinilmiş mallara katılma rejimi (TMK m. 218 vd.).
Ne istenir?Takıların aynen iadesi, olmazsa bedeli.Katılma alacağı, değer artış payı alacağı.
Boşanmayla ilişkisiBoşanmanın eki değildir, bağımsız bir taleptir.Boşanmadan ayrı bir davayla istenir.
Boşanmanın kesinleşmesiBeklenmez.Dava, boşanma kararının kesinleşmesini bekler.

Mal paylaşımında hangi malların paylaşıma girdiği ve katılma alacağının nasıl hesaplandığı için boşanmada mal paylaşımı yazımıza bakabilirsiniz.

Ziynet alacağı davası nasıl açılır?

Davaya aile mahkemesi bakar; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde dava asliye hukuk mahkemesinde aile mahkemesi sıfatıyla görülür. Dava boşanma davasıyla birlikte açılırsa boşanma davasına bakan mahkeme yetkilidir (TMK m. 168). Ayrı açılan davada genel yetki kuralı uygulanır ve dava, davalının yerleşim yeri mahkemesinde açılır (Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 6).

Dava dilekçesinde takılar tek tek yazılır: cinsi, ayarı, gramı ve adedi. Talep, takıların aynen iadesi, aynen iade mümkün olmazsa bedelinin ödenmesi şeklinde kurulur. Davanın değeri gösterilir ve bu değer üzerinden nispi harç yatırılır.

Hâkim, tarafların talep sonucuyla bağlıdır ve istenenden fazlasına karar veremez (HMK m. 26). Altın fiyatları yargılama sırasında yükseldiği için bilirkişinin belirlediği değer dilekçedeki değeri aşabilir; bu durumda talebin artırılması gerekir.

Boşanma davasında davacı eş ziynetlerini dava dilekçesinde isteyebilir. Davalı eş ise ziynetlerini cevap dilekçesinde isteyemez; bunun için karşı dava açması ya da ayrı bir dava açıp birleştirilmesini istemesi gerekir. Ziynet talebi boşanmanın eki olmadığı için boşanma davası reddedilse veya davadan feragat edilse de bu talep hakkında ayrıca karar verilir. Dava, evlilik devam ederken de açılabilir.

Takıların dava sırasında satılması veya başka bir yere götürülmesi ihtimali varsa ihtiyati tedbir istenebilir (HMK m. 389). Örneğin takılar bir banka kiralık kasasındaysa kasanın davalı tarafından açılmasının önlenmesi talep edilebilir. Tedbir kararı verilip verilmeyeceği mahkemenin takdirindedir. Boşanma davasının genel işleyişi için çekişmeli boşanma yazımıza bakabilirsiniz.

İspat: takıların varlığı ve kimde kaldığı

Ziynet alacağı davasında iki konu ispatlanır: hangi takıların takıldığı ve bu takıların davalı eşte kaldığı. Kural olarak her taraf, hakkını dayandırdığı olguları ispatla yükümlüdür (TMK m. 6).

Takıların varlığı için en güçlü deliller düğün fotoğraf ve videolarıdır. Videodaki takıların sayılması ve değerinin belirlenmesi için bilirkişi incelemesi yapılabilir. Takı töreninde bulunan tanıklar, kuyumcu fişleri ve banka kasası kayıtları da delil olarak kullanılır. Başka delil bulunmadığında karşı tarafa yemin teklif edilebilir.

Takıların kimde kaldığı konusunda Yargıtay, ziynetlerin kolayca taşınabilen ve kadının üzerinde ya da himayesinde bulunması olağan eşyalar olduğunu kabul eder. Bu nedenle kadın, takıların erkekte kaldığını veya elinden alındığını ispatlamakla yükümlüdür. Kadın evden zorla çıkarılmış, şiddet görerek ayrılmış ya da kişisel eşyalarını bile alamadan evi terk etmek zorunda kalmışsa takıları yanında götürdüğü kabul edilmez; bu durumda ispat yükü erkeğe geçer.

Erkek takıları aldığını kabul ediyor, ancak bunların ev, araba veya borç ödemesi için geri verilmemek üzere verildiğini savunuyorsa bunu ispatlamak ona düşer. Takıların bozdurulup ortak ihtiyaçlar için harcanmış olması, tek başına iade borcunu ortadan kaldırmaz.

Zamanaşımı

Evlilik devam ettiği sürece eşlerin birbirinden olan alacakları için zamanaşımı işlemez (Türk Borçlar Kanunu m. 153). Bununla birlikte davayı geciktirmek ispatı zorlaştırır: tanıkların hatırladıkları azalır, takılar el değiştirebilir.

Kararın icrası

Takıların aynen iadesine ilişkin karar, taşınır teslimine ilişkin ilam olarak icraya konulur. İcra dairesi borçluya bir icra emri göndererek yedi gün içinde takıları teslim etmesini emreder. Takılar borçluda bulunursa elinden alınarak alacaklıya verilir; bulunmazsa kararda yazılı değeri tahsil edilir. Değer kararda yazılı değilse veya tartışmalıysa icra memuru, haciz tarihindeki rayice göre değeri belirler (İcra ve İflas Kanunu m. 24).

Kişiler hukuku ve aile hukukuna ilişkin kararlar kesinleşmeden yerine getirilemez (HMK m. 367/2). Yargıtay 12. Hukuk Dairesi 16.01.2023 tarihli, 2022/12458 E., 2023/203 K. sayılı kararında, ziynet alacağına ilişkin kararın tarafların kişisel durumunu değiştirmediğini ve boşanmanın eki olmadığını belirterek bu kararın kesinleşmeden icraya konulabileceğini kabul etmiştir.

Anlaşmalı boşanmada ziynetler

Anlaşmalı boşanma protokolünde ziynetlerin kimde kaldığı ve iade edilip edilmeyeceği açıkça yazılmalıdır. Protokolde ziynetlerden hiç söz edilmemişse boşanmadan sonra ayrı bir davayla iadeleri istenebilir. “Tarafların birbirinden başka talebi yoktur” gibi genel bir ifadenin ziynet alacağını kapsayıp kapsamadığı ise ileride uyuşmazlık konusu olabilir. Protokolün nasıl hazırlanacağı için anlaşmalı boşanma yazımıza bakabilirsiniz.

Nişanda takılan takılar

Nişan, evlenme dışında bir sebeple sona ererse nişanlıların birbirlerine veya ana babanın diğer nişanlıya verdiği alışılmışın dışındaki hediyeler geri istenebilir. Hediye aynen veya mislen geri verilemiyorsa sebepsiz zenginleşme hükümleri uygulanır (TMK m. 122). Yargıtay, nişan yüzüğü dışındaki altın ve takıları alışılmışın dışında hediye sayar.

Nişanın sona ermesinden doğan dava hakları, nişanın sona ermesinin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (TMK m. 123). Ayrıntılı bilgi için nişanlılık ve nişanın bozulması sebebiyle tazminat yazılarımıza bakabilirsiniz.

Ziynetleri alan eş hakkında şikayet

Eşin ziynetleri izinsiz alması hırsızlık, saklaması için kendisine verilen ziynetleri satması ise güveni kötüye kullanma suçunu oluşturabilir. Ancak bu suçlar, haklarında ayrılık kararı verilmemiş eşlerden birinin zararına işlenmişse fail hakkında cezaya hükmolunmaz (Türk Ceza Kanunu m. 167/1). Ayrılık kararı verilmiş eşler arasında ise ceza, şikayet üzerine yarı oranında indirilerek verilir (TCK m. 167/2). Ziynetlerin zor kullanılarak alınması yani yağma bu kuralın dışındadır.

Boşanma davasının açılmış olması ayrılık kararı yerine geçmez. Bu nedenle evlilik sürerken alınan ziynetlerin geri alınması için izlenecek yol çoğu zaman hukuk davasıdır. Suçun unsurları için hırsızlık suçu yazımıza bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Düğünde takılan altınlar kime aittir?

Önce eşlerin anlaşmasına, anlaşma yoksa ispatlanan yöresel örf ve âdete bakılır. İkisi de yoksa kadına takılanlar kadına, erkeğe takılanlar erkeğe aittir. Kadına veya erkeğe özgü takılar kime takılmış olursa olsun o cinsiyetteki eşe ait sayılır.

Damada takılan altınlar kimindir?

Kural olarak damada takılan takılar erkeğe aittir. Ancak bilezik gibi kadına özgü bir takı damada takılmış olsa bile kadına ait sayılır. Eşler arasında farklı bir anlaşma veya yöresel örf ve âdet ispatlanırsa ona göre karar verilir.

Ziynet alacağı davası boşanma davasıyla birlikte mi açılmalı?

Zorunlu değildir. Ziynet alacağı boşanma davasıyla birlikte, boşanmadan sonra ayrı bir davayla veya evlilik devam ederken açılabilir. Boşanma davasında davalı olan eş ziynetlerini cevap dilekçesinde değil, karşı davayla ister.

Evden ayrılan kadın altınlarını götürmüş sayılır mı?

Kural olarak ziynetlerin kadının üzerinde veya himayesinde olduğu kabul edilir ve takıların erkekte kaldığını kadın ispatlar. Kadın evden zorla çıkarılmış veya kişisel eşyalarını bile alamadan ayrılmışsa takıları götürdüğü kabul edilmez ve ispat yükü erkeğe geçer.

Altınlar bozdurulup ev veya araba alındıysa geri istenebilir mi?

Evet. Erkek, takıların geri verilmemek üzere verildiğini ispatlayamazsa iade etmekle yükümlüdür. Takıların ortak ihtiyaçlar için harcanmış olması tek başına iade borcunu ortadan kaldırmaz.

Ziynet eşyaları mal paylaşımına dahil mi?

Hayır. Ziynetler sahibi olan eşin kişisel malıdır ve edinilmiş mallara katılma hesabına girmez. İadeleri, mal rejiminin tasfiyesinden ayrı bir talep olarak istenir.

Ziynet kararı kesinleşmeden icraya konulabilir mi?

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, ziynet alacağına ilişkin kararın aile hukukuna ilişkin bir karar olmadığını ve kesinleşmeden icraya konulabileceğini kabul etmiştir. Takılar teslim edilmezse kararda yazılı değeri tahsil edilir.

Nişan bozulursa takılan altınlar geri istenebilir mi?

Evet. Nişan yüzüğü dışındaki altın ve takılar alışılmışın dışında hediye sayılır ve geri istenebilir. Bu dava, nişanın sona ermesinden itibaren bir yıl içinde açılmalıdır.

Bu yazı, ziynet eşyası alacağına ilişkin genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Her dosyada takıların neler olduğu, kime takıldığı, yöresel örf ve âdet ve deliller ayrıca değerlendirilmelidir.

Son güncelleme: 7 Kasım 2026. Hazırlayan: Avukat Mahmut Rasul Uyanık, Eskişehir Barosu.

Avukat Mahmut Rasul UYANIK ile İletişime Geçin!