Terk sebebiyle boşanma, eşlerden birinin evlilik birliğinin yükümlülüklerinden kaçmak için ortak konutu terk etmesi ve yapılan ihtara rağmen geri dönmemesi halinde, terk edilen eşin açabileceği boşanma davasıdır. Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 164. maddesinde düzenlenmiştir.
Davanın en önemli adımı, mahkeme veya noter aracılığıyla yapılan eve dönüş ihtarıdır (terk ihtarı). İhtarın zamanı ve içeriği hatalı olursa dava reddedilir. Bu yazıda terk sebebiyle boşanmanın şartları, ihtarın ne zaman ve nasıl çekileceği, Yargıtay’ın ihtar konusunda aradığı şartlar ve davanın sonuçları anlatılmaktadır.
Boşanma süreçlerine ilişkin genel bilgi için boşanma davaları sayfamıza bakabilirsiniz.
İçindekiler
- Terk sebebiyle boşanma nedir?
- Terk sebebiyle boşanmanın şartları
- Terk ihtarı nasıl çekilir?
- Yargıtay’ın aradığı şartlar
- İhtardan sonra ne olur?
- Dava ve sonuçları
- Sık yapılan hatalar
- Sık sorulan sorular
Terk Sebebiyle Boşanma Nedir?
Eşler birlikte yaşamakla yükümlüdür (TMK m. 185). Terk, bu yükümlülüğün haklı bir sebep olmadan yerine getirilmemesidir. Kanun üç durumu terk sayar (TMK m. 164/1):
- Ortak konutu terk etmek: Eşin, evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerini yerine getirmemek amacıyla evi bırakıp gitmesi.
- Ortak konuta dönmemek: Herhangi bir sebeple evden ayrılan eşin, haklı bir sebep olmadan geri dönmemesi.
- Diğer eşi evden çıkmaya zorlamak veya dönüşünü engellemek: Eşini evden kovan, kapının kilidini değiştiren veya dönmesine engel olan eş de terk etmiş sayılır. Bu durumda evden çıkarılan eş değil, onu çıkaran eş terk eden eştir.
Terk, kanunda sayılan özel boşanma sebeplerinden biridir. Şartları ispatlanırsa, ayrıca evlilik birliğinin temelinden sarsıldığının ispatı gerekmez ve mahkeme boşanmaya karar verir. Bu dava, Türk Ceza Kanunu’ndaki çocuğu veya bakıma muhtaç kişiyi terk suçuyla karıştırılmamalıdır; ikisinin birbiriyle ilgisi yoktur.
Uygulamada terk sebebine tek başına dayanılan davalar azdır. Süreç en az altı ay sürer ve ihtarın şekline sıkı sıkıya bağlıdır; ayrıca ihtar çeken eş, ihtardan önceki olayları affetmiş sayılır. Bu nedenle boşanma davalarının büyük çoğunluğu evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebiyle açılır.
Terk Sebebiyle Boşanmanın Şartları
Terk sebebiyle boşanma davasının kabul edilmesi için şu şartların birlikte bulunması gerekir:
- Eşlerden biri ortak konutu terk etmiş, ortak konuta dönmemiş veya diğer eşi evden çıkmaya zorlamış olmalıdır.
- Terk eden eşin ayrı yaşamak için haklı bir sebebi bulunmamalıdır. Şiddet, ağır hakaret veya tehdit gibi bir sebeple ayrılan eş terk etmiş sayılmaz.
- Ayrılık en az altı ay sürmüş olmalı ve dava açıldığında hâlâ devam etmelidir.
- Terk edilen eşin istemi üzerine hâkim veya noter tarafından eve dönüş ihtarı yapılmış ve bu ihtar sonuçsuz kalmış olmalıdır.
- Davayı açan eş terk edilen eş olmalıdır. Diğer eşi evden çıkmaya zorlayan eş, terk sebebine dayanarak dava açamaz.
Usulüne uygun ihtara rağmen dönmeyen eş, evden ayrılmakta değil, ortak konuta dönmemekte haklı bir sebebi olduğunu ispat etmek zorundadır (Yargıtay 2. HD, 22.10.2012, 2012/7975 E., 2012/25563 K.).
Eve Dönüş İhtarı (Terk İhtarı) Nasıl Çekilir?
İhtar, terk edilen eşin istemi üzerine aile mahkemesi hâkimi veya noter tarafından, terkin haklı olup olmadığı incelenmeden yapılır. İhtarda terk eden eşe, iki ay içinde ortak konuta dönmesi gerektiği ve dönmezse doğacak sonuçlar bildirilir. Adresi bilinmeyen eşe ihtar ilan yoluyla yapılır (TMK m. 164/2).
İhtarın zamanı
- Dördüncü ay dolmadan ihtar istenemez: İhtar, ayrılığın başlamasından itibaren dört ay geçtikten sonra istenebilir. Daha önce çekilen ihtar sonuç doğurmaz ve sürecin baştan başlaması gerekir.
- İhtardan sonra iki ay beklenir: İhtarın tebliğinden itibaren iki ay geçmeden dava açılamaz.
- Altı aylık ayrılık: Bu iki süre sonunda ayrılık en az altı ayı bulmuş olur.
İhtarın içeriği
Uygulamada ihtarın geçerli sayılması için şunların açıkça yer alması gerekir:
- Dönülecek ortak konutun açık adresi (bina ve daire numarasıyla).
- Konutun anahtarının nerede olduğu veya nasıl teslim edileceği.
- İki ay içinde ortak konuta dönülmesi çağrısı.
- Dönülmezse terk sebebiyle boşanma davası açılacağı uyarısı.
İhtarın Geçerli Olması İçin Yargıtay’ın Aradığı Şartlar
İhtar, eşi gerçekten eve çağırmak için yapılmalıdır; yalnızca dava açmak için şekli bir adım olarak görülürse sonuç doğurmaz. Yargıtay uygulamasında öne çıkan ilkeler şunlardır:
- Samimiyet: İhtar, birlikte yaşama iradesiyle çekilmelidir. İhtardan sonra eşine “eve gelmen bir şeyi değiştirmez” diyen ve davet ettiği evde arkadaşlarını barındıran eşin ihtarı, yalnızca boşanmayı sağlamak için çekildiğinden hakkın kötüye kullanılması sayılmıştır (Yargıtay 2. HD, 07.03.2013, 2012/19682 E., 2013/6156 K.).
- Ortak konut: İhtarda davet edilen ev, eşlerin birlikte seçtiği veya hâkimin belirlediği ortak konut olmalıdır; ortak konut niteliğinde olmayan bir eve dönmeyen eş haklı sayılır (Yargıtay 2. HD, 09.02.2011, 2010/684 E., 2011/2020 K.). Eşin, diğer eşin ailesiyle birlikte yaşanan ve bağımsız olmayan bir eve davet edilmesi de geçerli bir ihtar sayılmaz (Yargıtay 2. HD, 21.03.2016, 2015/14459 E., 2016/5448 K.).
- Tedbir nafakası davası: İhtar edilen eş, ihtar istendiği tarihte birlikte yaşamaya ara verilmesi sebebiyle nafaka davası (TMK m. 197) açmışsa, bu davanın açılmasından itibaren dört ay geçmeden çekilen ihtar sonuç doğurmaz (Yargıtay 2. HD, 26.06.2019, 2019/3266 E., 2019/7743 K.).
- Haklı sebep: İhtar edilen eşin ortak konuta dönmemekte haklı bir sebebi varsa (örneğin şiddet görmüşse), ihtar sonuç doğurmaz.
İhtardan Sonra Ne Olur?
- Eş eve dönerse: Terk sona erer ve terk sebebiyle dava açılamaz. Ancak dönüş samimi olmalıdır; yalnızca davayı engellemek için kısa süreliğine dönüp yeniden ayrılan eşin dönüşü terkin sona erdiği anlamına gelmeyebilir.
- Eş dönmezse: İhtarın tebliğinden itibaren iki ay geçtikten sonra terk sebebiyle boşanma davası açılabilir.
Önemli bir nokta: Yargıtay’a göre terk ihtarı çeken eş, diğer eşin ihtardan önceki kusurlu davranışlarını affetmiş sayılır (Yargıtay 2. HD, 24.03.2011, 2010/4241 E., 2011/5239 K.). Bu nedenle terk davasıyla birlikte evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına dayanılacaksa, ancak ihtardan sonra yaşanan yeni olaylar ileri sürülebilir. Dava stratejisi ihtar çekilmeden önce belirlenmelidir. Genel boşanma sebebi için evlilik birliğinin temelinden sarsılması yazımıza bakabilirsiniz.
Terk Sebebiyle Boşanma Davası
Dava aile mahkemesinde açılır. Yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya eşlerin davadan önce son altı aydır birlikte oturdukları yer mahkemesidir (TMK m. 168). Davacı; ayrılığın başladığı tarihi, ihtarın usulüne uygun yapıldığını ve tebliğ edildiğini, iki aylık sürenin dolduğunu ispat eder. Davalı eş ise ayrı yaşamakta haklı bir sebebi olduğunu ileri sürebilir.
Boşanmanın sonuçları bakımından terk eden eşin kusuru önem taşır:
- Maddi ve manevi tazminat: Kusursuz veya daha az kusurlu eş, kusurlu eşten tazminat isteyebilir (TMK m. 174).
- Yoksulluk nafakası: Kusuru daha ağır olan eş yoksulluk nafakası isteyemez (TMK m. 175). Terk eden eşin kusuru çoğu zaman daha ağır kabul edilir.
- Velayet ve iştirak nafakası: Velayet çocuğun üstün yararına göre belirlenir; çocuk için ödenecek iştirak nafakası kusura bağlı değildir.
Nafaka türleri için nafaka davaları, davanın genel işleyişi için çekişmeli boşanma davası yazılarımıza bakabilirsiniz.
Sık Yapılan Hatalar
- Ayrılığın dördüncü ayı dolmadan ihtar çekmek.
- İhtarda konutun açık adresini veya anahtarın yerini belirtmemek.
- Eşi ortak konut niteliğinde olmayan veya aile bireyleriyle birlikte yaşanan bir eve davet etmek.
- İhtardan sonra eşin dönüşünü istemediğini gösteren davranışlarda bulunmak.
- Diğer eşin açtığı tedbir nafakası davasından itibaren dört ay dolmadan ihtar çekmek.
- İhtardan önceki olaylara dayanarak aynı davada genel boşanma sebebini de ileri sürmek.
Sık Sorulan Sorular
Terk sebebiyle boşanma için ayrılığın en az dört ay sürmesi beklenir; dördüncü ay dolduktan sonra aile mahkemesi veya noter aracılığıyla eve dönüş ihtarı çekilir. İhtarın tebliğinden itibaren iki ay içinde eş dönmezse dava açılabilir. Bu süre içinde eşi dönmekten caydıracak davranışlardan kaçınılmalıdır.
Ayrılığın dördüncü ayı dolduktan sonra çekilebilir. Daha önce çekilen ihtar sonuç doğurmaz. İhtardan sonra iki ay geçmeden dava açılamaz (TMK m. 164/2).
Kanun ikisini de geçerli sayar: İhtar, aile mahkemesi hâkimi veya noter tarafından yapılabilir. Hangisinden çekilirse çekilsin, ihtarın içeriği, tebliği ve samimiyeti belirleyicidir.
Eş samimi olarak eve dönerse terk sona erer ve terk sebebiyle boşanma davası açılamaz. Yalnızca davayı engellemek için kısa süreli dönüp yeniden ayrılmak terkin sona erdiği anlamına gelmeyebilir.
Hayır. Diğerini ortak konutu terk etmeye zorlayan veya haklı bir sebep olmadan dönüşünü engelleyen eş terk etmiş sayılır (TMK m. 164/1). Evden çıkarılan eş terk eden değil, terk edilen eş konumundadır.
Terk eden eş, terk sebebine dayanarak dava açamaz; bu hak terk edilen eşe aittir. Terk eden eş evlilik birliğinin temelinden sarsıldığı gerekçesiyle dava açabilir, ancak kusuru daha ağırsa diğer eşin davaya itiraz hakkı vardır (TMK m. 166/2).
Yoksulluk nafakası, kusuru daha ağır olmayan eşe verilir (TMK m. 175). Terk eden eşin kusuru çoğu zaman daha ağır kabul edildiği için yoksulluk nafakası alması zorlaşır. Çocuklar için ödenecek iştirak nafakası ise kusura bağlı değildir.
Çoğu durumda değil. Süreç en az altı ay sürer ve ihtarın şekline sıkı sıkıya bağlıdır. Ayrıca ihtar çeken eş, ihtardan önceki olayları affetmiş sayılır (Yargıtay 2. HD, 24.03.2011, 2010/4241 E., 2011/5239 K.). Bu nedenle uygulamada boşanma davaları çoğunlukla evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebiyle açılır.
Bu yazı, terk sebebiyle boşanmaya ilişkin genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Her dosyada ayrılığın koşulları, ihtarın içeriği ve tarafların davranışları ayrıca değerlendirilmelidir.
Son güncelleme: 26 Ekim 2026. Hazırlayan: Avukat Mahmut Rasul Uyanık, Eskişehir Barosu.