Uzlaştırma: Kapsamındaki Suçlar, Uzlaşma Teklifi, Edim ve Sonuçları (CMK m. 253)

Uzlaştırma, kanunda sayılan suçlarda şüpheli veya sanık ile mağdurun bir uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşarak ceza soruşturmasını ya da davasını sona erdirmesidir (CMK m. 253-255). Uzlaşma sağlanır ve kararlaştırılan edim yerine getirilirse soruşturmada kovuşturmaya yer olmadığı kararı, kovuşturmada ise düşme kararı verilir. Bu kararlar mahkumiyet değildir.

Uzlaştırma her suçta uygulanmaz. Şikayete bağlı suçlar ile Kanunda tek tek sayılan bazı suçlar kapsamdadır. Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, ısrarlı takip ve hakaret ise şikayete bağlı olsalar bile kapsam dışındadır. Hakaret suçu Aralık 2025’ten beri uzlaştırmaya tabi değildir. Yazı, Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki metne göre hazırlanmıştır.

Ceza yargılamasına ilişkin genel bilgi için ceza davaları sayfamıza bakabilirsiniz.

Uzlaştırma Eskişehir Ceza Avukatı

İçindekiler

Hangi suçlar uzlaştırma kapsamında?

CMK m. 253/1 uzlaştırmaya tabi suçları üç grupta toplar: soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı suçlar, şikayete bağlı olmasa da Türk Ceza Kanunu’ndan tek tek sayılan suçlar ve adli süreçteki çocukların işlediği belirli suçlar.

Şikayete bağlı suçlar

Soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı suçlar, kural olarak uzlaştırma kapsamındadır (CMK m. 253/1-a). Türk Ceza Kanunu’ndaki başlıcaları şunlardır:

  • Kişilerin huzur ve sükununu bozma (TCK m. 123)
  • Kişinin hatırasına hakaret (m. 130). Hakaret suçu (m. 125) ise kapsam dışındadır.
  • Haberleşmenin gizliliğini ihlal (m. 132)
  • Kişiler arasındaki konuşmaların dinlenmesi ve kayda alınması (m. 133)
  • Özel hayatın gizliliğini ihlal (m. 134)
  • Hırsızlıkta daha az cezayı gerektiren haller: paydaş veya elbirliği ile malik olunan mal üzerinde ya da alacağı tahsil amacıyla işlenen hırsızlık (m. 144)
  • Kullanma hırsızlığı (m. 146)
  • Mala zarar verme (m. 151)
  • Hakkı olmayan yere tecavüz (m. 154/1)
  • Bedelsiz senedi kullanma (m. 156)
  • Dolandırıcılıkta daha az cezayı gerektiren hal: alacağı tahsil amacıyla işlenen dolandırıcılık (m. 159)
  • Kaybolmuş veya hata sonucu ele geçmiş eşya üzerinde tasarruf (m. 160)
  • Açığa imzanın kötüye kullanılması (m. 209/1)
  • Aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali (m. 233/1)

İcra ve İflas Kanunu’ndaki şikayete bağlı suçlar da uzlaştırma kapsamındadır. Türk Ceza Kanunu dışındaki kanunlarda yer alan ve şikayete bağlı olmayan suçlarda ise uzlaştırma için o kanunda açık bir hüküm bulunması gerekir (CMK m. 253/2). Bir suçun şikayete bağlı olup olmadığını şikayete tabi suçlar yazımızda ayrıca ele aldık.

Mal varlığına karşı suçlar, ayrılık kararı verilmiş eşin, aynı evde yaşamayan kardeşin veya aynı evde yaşayan amca, dayı, hala, teyze, yeğen ya da ikinci derece kayın hısımlarının zararına işlenmişse şikayete bağlı hale gelir (TCK m. 167/2). Bu durumda yağma ve nitelikli yağma dışında aşağıdaki suçlar da uzlaştırmaya tabi olur:

  • Nitelikli hırsızlık (m. 142)
  • Nitelikli mala zarar verme (m. 152)
  • İbadethanelere ve mezarlıklara zarar verme (m. 153)
  • Hakkı olmayan yere tecavüzün diğer halleri (m. 154/2-3)
  • Nitelikli dolandırıcılık (m. 158)
  • Hileli iflas (m. 161) ve taksirli iflas (m. 162)
  • Karşılıksız yararlanma (m. 163)
  • Şirket veya kooperatifler hakkında yanlış bilgi (m. 164)
  • Bilgi vermeme (m. 166)

Şikayete bağlı olmasa da uzlaştırmaya tabi suçlar

Aşağıdaki suçlarda şikayet aranmasa bile uzlaştırma yoluna gidilir (CMK m. 253/1-b):

  • Kasten yaralama (TCK m. 86/1-2) ve kasten yaralamanın ihmali davranışla işlenmesi (m. 88). Nitelikli haller (m. 86/3) kapsam dışındadır.
  • Taksirle yaralama (m. 89). Bilinçli taksirle işlense bile kapsamdadır.
  • Tehdit (m. 106/1). Silahla veya birden fazla kişiyle tehdit gibi nitelikli haller (m. 106/2) kapsam dışındadır.
  • Konut dokunulmazlığının ihlali (m. 116)
  • İş ve çalışma hürriyetinin ihlali (m. 117/1 ve m. 119/1-c)
  • Hırsızlık (m. 141). Nitelikli hırsızlık (m. 142) yalnızca m. 167/2’deki akrabaların zararına işlenmişse kapsamdadır.
  • Güveni kötüye kullanma (m. 155). Suçun konusu motorlu kara, deniz veya hava taşıtıysa (m. 155/3) uzlaştırma uygulanmaz.
  • Dolandırıcılık (m. 157). Nitelikli dolandırıcılık (m. 158) yalnızca m. 167/2’deki akrabaların zararına işlenmişse kapsamdadır.
  • Suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi (m. 165)
  • Çocuğun kaçırılması ve alıkonulması (m. 234)
  • Ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgi veya belgelerin açıklanması (m. 239, dördüncü fıkra hariç)

Bu suçların uzlaştırma kapsamında kalan ve kapsam dışında kalan halleri aşağıdaki tabloda özetlenmiştir.

SuçUzlaştırma kapsamındaKapsam dışında
Kasten yaralamaTCK m. 86/1, 86/2 ve m. 88m. 86/3: eşe, boşanılan eşe, üstsoya, altsoya veya kardeşe karşı, silahla ya da kamu görevi nedeniyle yaralama
Taksirle yaralamam. 89, bilinçli taksir dahil–
Tehditm. 106/1m. 106/2: silahla, birden fazla kişiyle veya imzasız mektupla tehdit
Konut dokunulmazlığının ihlalim. 116–
İş ve çalışma hürriyetinin ihlalim. 117/1 ve m. 119/1-c–
Hırsızlıkm. 141 (basit hırsızlık)m. 142: nitelikli hırsızlık (m. 167/2 hali hariç)
Güveni kötüye kullanmam. 155/1-2m. 155/3: suçun konusu motorlu kara, deniz veya hava taşıtıysa (Aralık 2025’ten beri)
Dolandırıcılıkm. 157 (basit dolandırıcılık)m. 158: nitelikli dolandırıcılık (m. 167/2 hali hariç)
Suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesim. 165–
Çocuğun kaçırılması ve alıkonulmasım. 234–
Ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrının açıklanmasım. 239m. 239/4

Adli süreçteki çocuklar

Şüpheli veya sanık çocuksa, üst sınırı üç yılı geçmeyen hapis veya adli para cezası gerektiren suçlar da uzlaştırma kapsamındadır. Bunun için suçun şikayete bağlı olması gerekmez. Ancak mağdurun veya suçtan zarar görenin gerçek kişi ya da özel hukuk tüzel kişisi olması gerekir. Mağdur bir kamu kurumuysa çocuk bakımından da uzlaştırma uygulanmaz (CMK m. 253/1-c). Kanun, Ağustos 2026’daki değişiklikle “suça sürüklenen çocuk” yerine “adli süreçteki çocuk” ifadesini kullanmaktadır.

Uzlaştırma uygulanmayan suçlar

Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda, ısrarlı takip suçunda (TCK m. 123/A) ve hakaret suçunda (m. 125) şikayete bağlı olsalar bile uzlaştırma yoluna gidilemez (CMK m. 253/3).

Hakaret, Kasım 2024’teki değişiklikle önce kısmen, Aralık 2025’teki değişiklikle tamamen uzlaştırma dışına çıkarıldı. Kamu görevlisine görevinden dolayı yapılan hakaret dışındaki hallerde artık önödeme uygulanmaktadır (TCK m. 75/6-a-2). Ayrıntılar hakaret suçu yazımızdadır.

Uzlaştırmaya tabi bir suç, kapsam dışındaki bir suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmişse uzlaşma hükümleri uygulanmaz. Aralık 2025’te bu kurala bir istisna getirildi: Birlikte işlenen suç önödeme kapsamındaysa, uzlaştırmaya tabi suç bakımından uzlaştırma yine yapılır. Örneğin aynı kişiye hem hakaret edilip hem basit yaralama yapılmışsa, yaralama için uzlaştırma, hakaret için önödeme yoluna gidilir.

Uygulamada en sık karşılaşılan istisna eşe karşı kasten yaralamadır. Bu suç şikayete bağlı değildir ve TCK m. 86/3 kapsamında kaldığı için uzlaştırmaya da tabi değildir. Mağdur eş şikayetinden vazgeçse bile soruşturma devam eder.

Uzlaştırma süreci nasıl işler?

  1. Cumhuriyet savcısı, suçun uzlaştırmaya tabi olduğunu ve kamu davası açılması için yeterli şüphe bulunduğunu değerlendirince dosyayı uzlaştırma bürosuna gönderir.
  2. Büro, Adalet Bakanlığı listesindeki hukuk fakültesi mezunları arasından bir uzlaştırmacı görevlendirir. Uzlaştırmacı, savcının uygun gördüğü belgelerin birer örneğini alır ve soruşturmanın gizliliğine uymakla yükümlüdür.
  3. Uzlaştırmacı taraflara genellikle telefonla ulaşır. Telefonla yapılan çağrı tek başına teklif sayılmaz. Teklif, uzlaşmanın niteliğini ve sonuçlarını açıklayan formun imzalatılmasıyla, açıklamalı tebligatla veya istinabe yoluyla yapılır. Taraf reşit değilse teklif kanuni temsilcisine yapılır.
  4. Teklif yapılan kişi yedi gün içinde kararını bildirmezse teklifi reddetmiş sayılır (CMK m. 253/4).
  5. Müzakereler gizli yürütülür. Şüpheli, mağdur, suçtan zarar gören, kanuni temsilci, müdafi ve vekil müzakereye katılabilir.
  6. Uzlaştırmacı, belgeler kendisine verildikten sonra otuz gün içinde işlemleri tamamlar. Büro bu süreyi her defasında yirmi günü geçmemek üzere en fazla iki kez uzatabilir.
  7. Uzlaştırmacı raporunu büroya verir. Savcı, uzlaşmanın tarafların özgür iradesine dayandığını ve edimin hukuka uygun olduğunu denetler.

Tarafın beyan ettiği adreste bulunmaması, yurt dışında olması veya başka bir nedenle kendisine ulaşılamaması halinde uzlaştırma yapılmadan soruşturma sonuçlandırılır (CMK m. 253/6). Ancak teklifin usulüne uygun yapılması gerekir. Yargıtay, uzlaştırmacının iadeli taahhütlü mektupla gönderdiği ve tarafa ulaşmayan teklifi geçerli saymamaktadır. Teklif, uzlaştırma bürosu aracılığıyla Tebligat Kanunu’na göre yapılmalıdır. Usulsüz teklife dayanılarak kurulan mahkumiyet hükmü bozulmaktadır (Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 31.05.2022, E. 2022/6412, K. 2022/13646; Yargıtay 11. Ceza Dairesi, 07.11.2022, E. 2022/9067, K. 2022/18500).

Teklif reddedilmiş olsa bile şüpheli ile mağdur sonradan anlaşırsa, uzlaştıklarını gösteren belgeyle en geç iddianamenin düzenlendiği tarihe kadar savcıya başvurabilir (CMK m. 253/16). Sonuçsuz kalan uzlaştırma ise tekrarlanmaz (m. 253/18).

Suçtan birden fazla kişi zarar görmüşse uzlaşma için hepsinin kabul etmesi gerekir (m. 253/7). Suçu birden fazla kişi işlemişse yalnızca uzlaşan fail uzlaşmadan yararlanır (m. 255).

İlk teklif tarihinden uzlaştırmacının raporu büroya verdiği tarihe kadar dava zamanaşımı ile şikayet süresi gibi kovuşturma şartı olan süreler işlemez (m. 253/21). Uzlaşma teklifi veya kabulü, delil toplanmasına ve koruma tedbirlerine engel değildir (m. 253/8). Müzakerede yapılan açıklamalar hiçbir soruşturma veya davada delil olarak kullanılamaz (m. 253/20).

Uzlaşma edimi ne olabilir?

Edim, uzlaşma karşılığında üstlenilen yükümlülüktür. Ceza Muhakemesinde Uzlaştırma Yönetmeliği m. 33’e göre taraflar aşağıdakilerden biri veya birkaçı üzerinde ya da hukuka ve ahlaka uygun başka bir edim üzerinde anlaşabilir:

  • Maddi veya manevi zararın tamamen ya da kısmen giderilmesi veya eski hale getirme,
  • Bir kamu kurumuna, kamu yararına çalışan bir kuruluşa veya ihtiyaç sahiplerine bağışta bulunma,
  • Mağdura, onun belirleyeceği bir kişiye veya bir kamu kurumuna geçici olarak hizmet verme,
  • Kişinin topluma yararlı hale gelmesine yönelik bir eğitim programına katılma,
  • Mağdurdan özür dileme.

Taraflar hiçbir edim kararlaştırmadan da uzlaşabilir. Buna edimsiz uzlaşma denir. Edim para ödemesiyse tutarı taraflar belirler. Savcı veya mahkeme, edimin hukuka ya da ahlaka aykırı olduğunu görürse uzlaşmayı onaylamaz.

Uzlaşmanın sonuçları

Soruşturma aşamasında

Şüpheli edimi bir defada yerine getirirse kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir. Edim ileri bir tarihe bırakılmış, taksite bağlanmış veya süreklilik gösteriyorsa kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verilir. Bu kararda CMK m. 171’deki genel şartlar aranmaz ve erteleme süresince zamanaşımı işlemez. Şüpheli edimi yerine getirmezse kamu davası açılır (CMK m. 253/19).

Kovuşturma aşamasında

Dava açıldıktan sonra suçun uzlaştırma kapsamında olduğu anlaşılırsa mahkeme dosyayı uzlaştırma bürosuna gönderir. Bu durum genellikle soruşturmada uzlaştırma yapılmadığında ya da yargılamada suçun niteliği değiştiğinde ortaya çıkar. Sanık edimi bir defada yerine getirirse davanın düşmesine karar verilir. Edim ileri tarihe bırakılmış, taksite bağlanmış veya sürekliyse mahkeme durma kararı verir ve bu süre içinde zamanaşımı işlemez. Edim yerine getirilmezse yargılamaya kaldığı yerden devam edilir (CMK m. 254, Kasım 2024’teki değişiklikle).

Tazminat, icra ve masraflar

Uzlaşma sağlandıktan sonra aynı suç nedeniyle tazminat davası açılamaz, açılmış dava varsa ondan feragat edilmiş sayılır. Uzlaşma anında tespit edilemeyen veya uzlaşmadan sonra ortaya çıkan zararlar bu yasağın dışındadır. Şüpheli edimi yerine getirmezse uzlaşma raporu ilam niteliğinde belge sayılır ve mağdur bu belgeyle icra takibi başlatabilir (CMK m. 253/19).

Uzlaştırmacı ücreti yargılama giderlerindendir. Uzlaşma gerçekleşirse bu gider Hazine tarafından karşılanır (m. 253/22). Uzlaşma sonucunda verilen kararlara karşı CMK’daki kanun yollarına başvurulabilir.

Uzlaşmayı kabul etmezseniz ne olur?

Teklifi reddetmek, yedi gün içinde cevap vermemek veya müzakereye katılmamak uzlaşmayı kabul etmemek sayılır (CMK m. 253/4 ve 253/13). Bu durumda soruşturma kaldığı yerden devam eder. Savcı, toplanan delillere göre iddianame düzenler ya da kovuşturmaya yer olmadığı kararı verir.

Uzlaşmayı reddetmek suçu kabul etmek anlamına gelmez. Şüpheli açısından uzlaşmayı reddetmenin bir yaptırımı yoktur. Müzakerede söylenenler de aleyhe delil olarak kullanılamaz.

Şikayete bağlı suçlarda uzlaştırma sonuçsuz kalsa bile mağdur hüküm kesinleşinceye kadar şikayetinden vazgeçebilir. Kovuşturma aşamasında yapılan vazgeçme, kabul etmeyen sanığı etkilemez (TCK m. 73/4). Ayrıntılar şikayetten vazgeçme yazımızdadır.

Uzlaştırma, önödeme ve şikayetten vazgeçme farkı

UzlaştırmaÖnödemeŞikayetten vazgeçme
Hangi suçlardaŞikayete bağlı suçlar ve CMK m. 253/1-b’de sayılan suçlarUzlaştırma kapsamı dışındaki, yalnız adli para cezası veya üst sınırı altı ayı aşmayan hapis cezası gerektiren suçlar ile hakaret gibi TCK m. 75/6’da sayılanlarYalnız şikayete bağlı suçlar
Nasıl olurŞüpheli ile mağdur uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşırŞüpheli, savcının bildirdiği tutarı on gün içinde öderMağdur tek taraflı olarak şikayetini geri alır
Mağdurun rızasıGerekirGerekmezMağdurun kendi beyanıdır
SonuçKovuşturmaya yer olmadığı, erteleme, düşme veya durma kararıKovuşturmaya yer olmadığı veya düşme kararıKovuşturmaya yer olmadığı veya düşme kararı

Sık sorulan sorular

Uzlaştırmacı kimdir?

Uzlaştırmacı, uzlaştırma bürosunun görevlendirdiği ve taraflara uzlaşma teklifinde bulunup müzakereyi yürüten kişidir. Adalet Bakanlığının belirlediği uzlaştırmacı listesindeki hukuk fakültesi mezunları arasından seçilir. Taraflardan birinin vekili değildir ve karar verme yetkisi yoktur; uzlaşmanın gerçekleşip gerçekleşmediğini rapora bağlar.

Uzlaştırma ne kadar sürer?

Uzlaşma teklifine yedi gün içinde cevap verilmelidir. Uzlaştırmacı, belgeler kendisine verildikten sonra otuz gün içinde işlemleri sonuçlandırır. Büro bu süreyi her defasında yirmi gün olmak üzere en fazla iki kez uzatabilir.

Uzlaşma görüşmesine gitmezsem ne olur?

Haklı bir mazeret olmadan müzakereye katılmayan taraf uzlaşmayı kabul etmemiş sayılır. Soruşturma devam eder ve savcı delillere göre karar verir. Görüşmeye kendiniz yerine vekiliniz de katılabilir.

Müşteki uzlaşmayı kabul etmezse ne olur?

Uzlaştırma sonuçsuz kalır ve aynı suç için tekrar uzlaştırma yapılmaz. Savcı delillere göre iddianame düzenler veya kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Taraflar sonradan anlaşırsa, en geç iddianame düzenlenene kadar uzlaştıklarını gösteren belgeyle savcıya başvurabilir.

Edimsiz uzlaşma nedir?

Şüphelinin hiçbir yükümlülük üstlenmeden mağdurla uzlaşmasıdır. Bu durumda yerine getirilecek bir edim olmadığı için soruşturmada kovuşturmaya yer olmadığı, kovuşturmada düşme kararı verilir.

Basit yaralamada uzlaşma olur mu?

Evet. Basit tıbbi müdahaleyle giderilebilen yaralama (TCK m. 86/2) ve m. 86/1 kapsamındaki kasten yaralama uzlaştırmaya tabidir. Ancak yaralama eşe, boşanılan eşe, üstsoya, altsoya veya kardeşe karşı ya da silahla işlenmişse uzlaştırma uygulanmaz.

Hakaret suçunda uzlaşma var mı?

Hayır. Hakaret suçu Aralık 2025’teki değişiklikle tamamen uzlaştırma dışına çıkarıldı. Kamu görevlisine görevinden dolayı yapılan hakaret dışındaki hallerde bunun yerine önödeme uygulanır.

Uzlaşma sabıka kaydına işler mi?

Hayır. Uzlaşma sonucunda verilen kovuşturmaya yer olmadığı veya düşme kararı mahkumiyet hükmü olmadığı için adli sicil kaydına işlenmez. Kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı ise yalnızca kendine özgü bir sistemde tutulur.

Uzlaştıktan sonra tazminat davası açılabilir mi?

Kural olarak hayır. Uzlaşma sağlanınca aynı suç nedeniyle tazminat davası açılamaz. Ancak uzlaşma anında tespit edilemeyen veya uzlaşmadan sonra ortaya çıkan zararlar için dava açılabilir.

Bu yazı, ceza muhakemesinde uzlaştırmaya ilişkin genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Her dosyada suçun niteliği, mağdurla ilişki ve birlikte işlenen başka suç bulunup bulunmadığı ayrıca değerlendirilmelidir.

Son güncelleme: 2 Kasım 2026. Hazırlayan: Avukat Mahmut Rasul Uyanık, Eskişehir Barosu.

Avukat Mahmut Rasul UYANIK ile İletişime Geçin!