Şikayete Tabi Suçlar: Güncel Liste, Şikayet Süresi ve Şikayetin Sonuçları

Şikayete tabi suçlar, savcılığın soruşturma ve mahkemenin yargılama yapabilmesi için suçtan zarar görenin şikayetçi olması gereken suçlardır. Türk Ceza Kanunu’nda bu suçların başlıcaları basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek kasten yaralama, taksirle yaralama, basit tehdit, hakaret, konut dokunulmazlığının ihlali, ısrarlı takip, kişilerin huzur ve sükununu bozma, cinsel taciz, mala zarar verme ve güveni kötüye kullanmadır. Bir suçun şikayete bağlı olup olmadığı, o suçu düzenleyen maddede belirtilir.

Şikayet, şikayet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu öğrendiği günden itibaren altı ay içinde yapılmalıdır. Bu süre suçun dava zamanaşımını geçemez; hakaret suçunda ise fiilden itibaren iki yılı geçemez (TCK m. 73). Süresinde şikayet yapılmazsa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz. Yazı, Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki metne göre hazırlanmıştır.

Ceza yargılamasına ilişkin genel bilgi için ceza davaları sayfamıza bakabilirsiniz.

Şikayete Tabi Suçlar Eskişehir Ceza Avukatı

İçindekiler

Şikayete tabi suç ne demek?

Suçların büyük çoğunluğu kendiliğinden soruşturulur. Savcılık suçu herhangi bir yoldan öğrendiğinde soruşturma başlatır ve mağdurun şikayetçi olup olmaması bu sonucu değiştirmez. Şikayete tabi suçlarda ise Kanun, soruşturma ve kovuşturma yapılmasını suçtan zarar görenin iradesine bırakmıştır. Bu suçlarda şikayet, soruşturma ve kovuşturma şartıdır.

Şikayet, savcılığı dava açmaya zorlamaz. Savcı, toplanan deliller suçun işlendiği konusunda yeterli şüphe oluşturuyorsa iddianame düzenler (CMK m. 170/2). Yeterli şüphe yoksa şikayet bulunsa bile kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir.

Şikayet ile ihbar da aynı şey değildir. İhbarı suçu öğrenen herkes yapabilir. Şikayet ise suçtan zarar görenin, fail hakkında soruşturma yapılmasını istediğini bildirmesidir.

Mutlak ve nispi şikayete bağlı suç ne demek?

Kanunda her durumda şikayete bağlı tutulan suçlara mutlak şikayete bağlı suçlar denir. Bazı suçlar ise normalde kendiliğinden soruşturulduğu halde, fail ile mağdur arasındaki yakınlık nedeniyle şikayete bağlı hale gelir. Bunlara nispi şikayete bağlı suçlar denir.

En bilinen örnek, yağma dışındaki malvarlığına karşı suçlardır. Bu suçlar ayrılık kararı verilmiş eşin, aynı konutta yaşamayan kardeşin veya aynı konutta birlikte yaşanan amca, dayı, hala, teyze, yeğen ya da ikinci derece kayın hısmının zararına işlenirse, fail hakkında ancak şikayet üzerine ceza verilir ve ceza yarı oranında indirilir (TCK m. 167/2). Suç; ayrılık kararı verilmemiş eşin, üstsoy veya altsoyun ya da aynı konutta yaşayan kardeşin zararına işlenmişse faile ceza verilmez (TCK m. 167/1).

Hangi suçlar şikayete bağlıdır?

Aşağıdaki tablolar, Türk Ceza Kanunu’nda soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı tutulan suçları gösterir. Aynı maddenin bir fıkrası şikayete bağlıyken nitelikli hali kendiliğinden soruşturulabilir. Bu nedenle tablodaki fıkra numarasına ve not sütununa dikkat etmek gerekir.

Kişilere karşı hangi suçlar şikayete bağlıdır?

SuçMaddeNot
Basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek kasten yaralamaTCK 86/2Eşe, boşanılan eşe, üstsoya, altsoya, kardeşe karşı, silahla veya 86/3’teki diğer hallerde şikayet aranmaz.
Taksirle yaralamaTCK 89/5Ağır yaralanma veya birden fazla kişinin yaralanması hallerinde suç bilinçli taksirle işlenmişse şikayet aranmaz.
Cinsel saldırı (basit hali)TCK 102/1Eşe karşı nitelikli cinsel saldırı da şikayete bağlıdır (102/2). Diğer nitelikli haller şikayete bağlı değildir.
Sarkıntılık düzeyinde kalan çocuğun cinsel istismarı (fail çocuksa)TCK 103/1Şikayet mağdur, veli veya vasi tarafından yapılır.
Reşit olmayanla cinsel ilişkiTCK 104/1Fail ile mağdur arasında evlenme yasağı varsa veya fail çocuğun bakımını üstlenen kişiyse şikayet aranmaz.
Cinsel tacizTCK 105/1
Basit tehditTCK 106/1 son cümleYalnızca malvarlığına zarar verme veya sair kötülük tehdidi şikayete bağlıdır. Hayata, vücut veya cinsel dokunulmazlığa yönelik tehdit ve silahla tehdit kendiliğinden soruşturulur.
Konut dokunulmazlığının ihlaliTCK 116/1-2İşyeri de kapsamdadır. Cebir veya tehdit kullanılarak ya da gece işlenirse (116/4) veya hırsızlık amacıyla girilmişse (142/4) şikayet aranmaz.
İş ve çalışma hürriyetinin ihlaliTCK 117/1
Kişilerin huzur ve sükununu bozmaTCK 123
Israrlı takipTCK 123/AUzlaştırma uygulanmaz.
HakaretTCK 131/1Kamu görevlisine görevinden dolayı yapılan hakaret hariç. Uzlaştırma uygulanmaz.
Haberleşmenin gizliliğini ihlal, konuşmaların dinlenmesi ve kayda alınması, özel hayatın gizliliğini ihlalTCK 139 (132-134)Kişisel verilere ilişkin suçlar (135, 136, 138) şikayete bağlı değildir.

Malvarlığına karşı hangi suçlar şikayete bağlıdır?

SuçMaddeNot
Paydaş malı üzerinde veya alacağı tahsil amacıyla hırsızlıkTCK 144
Kullanma hırsızlığıTCK 146Malın geçici bir süre kullanılıp iade edilmek üzere alınması.
Mala zarar verme (basit hali)TCK 151/1Nitelikli mala zarar verme (152) ve hırsızlık amacıyla işlenen mala zarar verme (142/4) şikayete bağlı değildir.
Hakkı olmayan yere tecavüzTCK 154/1
Güveni kötüye kullanma (basit hali)TCK 155/1Meslek, ticaret veya hizmet ilişkisi nedeniyle teslim edilen mal hakkında işlenirse (155/2) şikayet aranmaz.
Bedelsiz kalmış senedi kullanmaTCK 156
Alacağı tahsil amacıyla dolandırıcılıkTCK 159
Kaybolmuş veya hata sonucu ele geçmiş eşya üzerinde tasarrufTCK 160
Bazı akrabalar arasında işlenen malvarlığı suçlarıTCK 167/2Yağma hariç. Ayrıntısı yukarıdadır.

Başka hangi suçlar şikayete bağlıdır?

SuçMaddeNot
Açığa imzanın kötüye kullanılmasıTCK 209/1
Aile hukukundan doğan yükümlülüğün ihlaliTCK 233/1Çocuk bu yükümlülüğün ihlali nedeniyle kasten öldürme veya neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçu işlerse şikayet aranmaz (233/4, Ağustos 2026).
Evi terk eden çocuğu ailesine haber vermeden yanında tutmaTCK 234/3
Ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrının açıklanmasıTCK 239/1Sır Türkiye’de oturmayan bir yabancıya açıklanırsa (239/3) şikayet aranmaz.
Yabancı devlet başkanına karşı şikayete bağlı suçlarTCK 340/2Şikayet yabancı devlet tarafından yapılır.
Yabancı devletin bayrağına ve egemenlik alametlerine hakaretTCK 341/2Şikayet ilgili devlet tarafından yapılır.
Yabancı devlet temsilcilerine hakaretTCK 342/2

Yurt dışında işlenen bazı suçlarda da Türkiye’de yargılama yapılması şikayete bağlıdır. Türk vatandaşının yurt dışında işlediği, alt sınırı bir yıldan az hapis cezasını gerektiren suçlarda şikayet, vatandaşın Türkiye’ye girdiği tarihten itibaren altı ay içinde yapılmalıdır (TCK m. 11/2). Bir yabancının yurt dışında Türk vatandaşı zararına işlediği bazı suçlar da şikayete bağlıdır (TCK m. 12/2).

Türk Ceza Kanunu dışındaki kanunlarda da şikayete bağlı suçlar vardır. Örneğin karşılıksız çek suçunda yargılama hamilin şikayetine bağlıdır ve dava icra mahkemesinde görülür (5941 sayılı Çek Kanunu m. 5).

Hangi suçlar şikayete bağlı değildir?

Kanunda şikayet şartı yoksa suç kendiliğinden soruşturulur. Bu suçlarda mağdurun şikayetçi olmaması soruşturmayı engellemez, şikayetten vazgeçmesi de davayı düşürmez. Uygulamada şikayete bağlı sanılan ancak kendiliğinden soruşturulan suçların başlıcaları şunlardır:

  • Hayata, vücut veya cinsel dokunulmazlığa yönelik tehdit ve silahla tehdit (TCK m. 106/1 ilk cümle, 106/2)
  • Eşe, boşanılan eşe, üstsoya, altsoya veya kardeşe karşı ya da silahla kasten yaralama (TCK m. 86/3)
  • Hırsızlık ve nitelikli hırsızlık (TCK m. 141, 142)
  • Dolandırıcılık ve nitelikli dolandırıcılık (TCK m. 157, 158)
  • Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma (TCK m. 109)
  • Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret (TCK m. 125/3-a)
  • Nitelikli mala zarar verme (TCK m. 152)

Bu suçların bir kısmı şikayete bağlı olmasa da uzlaştırma kapsamındadır. Örneğin hırsızlık (TCK m. 141), dolandırıcılık (TCK m. 157) ve hayata veya vücut dokunulmazlığına yönelik tehdit (TCK m. 106/1) suçlarında taraflar uzlaşırsa soruşturma sona erebilir (CMK m. 253/1-b). Nitelikli hırsızlık ve nitelikli dolandırıcılık ise uzlaştırma kapsamında değildir. Ayrıntılar için uzlaştırma yazımıza bakabilirsiniz.

Şikayet süresi ne kadar?

Şikayet süresi altı aydır. Süre, şikayet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar. Bu nedenle faili sonradan öğrenen kişi, suçun üzerinden altı aydan fazla zaman geçmiş olsa da şikayette bulunabilir. Ancak süre her durumda suçun dava zamanaşımı süresini geçemez (TCK m. 73/1-2).

Hakaret suçunda ayrıca bir üst sınır vardır: Şikayet süresi, fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren her halde iki yılı geçemez. Bu kural Kasım 2024’te 7531 sayılı Kanun’la eklenmiştir (TCK m. 73/2). Hakaret suçunun diğer kuralları için hakaret suçu yazımıza bakabilirsiniz.

Örnek: Mart ayında sosyal medyada hakarete uğrayan kişi, hesabın kime ait olduğunu Eylül ayında öğrenirse altı aylık süre Eylül’de başlar. Ancak hakaret fiilinin üzerinden iki yıl geçmişse fail sonradan öğrenilse bile şikayet yapılamaz.

Altı aylık süre hak düşürücü bir süredir ve dava zamanaşımı ile karıştırılmamalıdır. Süre geçtikten sonra yapılan şikayet sonuç doğurmaz. Şikayet hakkı olan birden fazla kişi varsa, birinin süreyi kaçırması diğerlerinin hakkını düşürmez (TCK m. 73/3).

İcra suçlarında şikayet süresi ne kadar?

İcra ve İflas Kanunu’ndaki suçlarda şikayet süresi daha kısadır. Şikayet hakkı, fiilin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay ve her halde fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl geçmekle düşer (İİK m. 347).

Şikayet nasıl ve nereye yapılır?

Şikayet Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa, yani polis ya da jandarmaya yapılabilir. Valilik, kaymakamlık veya mahkemeye yapılan şikayet de ilgili başsavcılığa gönderilir. Yurt dışında işlenip Türkiye’de takibi gereken suçlar için Türkiye’nin elçilik ve konsolosluklarına da başvurulabilir (CMK m. 158).

Şikayet yazılı bir dilekçeyle veya sözlü olarak yapılabilir; sözlü şikayet tutanağa geçirilir. Dilekçede olayın ne olduğu, tarihi, biliniyorsa failin kimliği ve deliller somut olarak yazılmalıdır. Soyut ve genel nitelikteki şikayetler üzerine soruşturma yapılmasına yer olmadığına karar verilir (CMK m. 158/6).

Şikayet hakkı suçtan zarar görene aittir. Hakaret suçunda mağdur şikayet etmeden ölürse veya hakaret ölmüş bir kişinin hatırasına yönelikse, ölenin ikinci dereceye kadar üstsoy ve altsoyu, eşi veya kardeşleri şikayette bulunabilir (TCK m. 131/2).

Şikayetten sonra süreç nasıl ilerler?

Şikayet üzerine savcılık soruşturma başlatır; tarafların ifadesini alır ve delilleri toplar. Şikayete bağlı suçların çoğu uzlaştırma kapsamındadır. Kamu davası açılması için yeterli şüphe varsa dosya uzlaştırma bürosuna gönderilir ve taraflara uzlaşma teklif edilir (CMK m. 253/1-a, 253/4).

Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, ısrarlı takip ve hakaret ise şikayete bağlı olmalarına rağmen uzlaştırma kapsamında değildir (CMK m. 253/3). Hakaret suçu Aralık 2025’ten beri uzlaştırmaya tabi değildir.

Uzlaşma sağlanamazsa veya suç uzlaştırma kapsamında değilse savcı, yeterli şüphe varsa iddianame düzenler, yoksa kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Suçtan zarar gören, kovuşturmaya yer olmadığı kararına tebliğden itibaren iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir (CMK m. 173). İtiraz yolları için ceza hukukunda itiraz yazımıza bakabilirsiniz.

Süresinde şikayet yapılmamışsa savcılık kovuşturmaya yer olmadığına karar verir; dava açılmışsa mahkeme davanın düşmesine karar verir (CMK m. 223/8). Dava şikayete bağlı olmayan bir suçtan açılmış ve yargılama sırasında suçun şikayete bağlı olduğu anlaşılmışsa, mağdur açıkça şikayetten vazgeçmedikçe yargılamaya devam edilir (CMK m. 158/7).

Şikayetten vazgeçilirse dava düşer mi?

Şikayete bağlı suçlarda suçtan zarar gören şikayetinden vazgeçebilir. Vazgeçme soruşturma aşamasında kovuşturmaya yer olmadığı kararıyla, kovuşturma aşamasında davanın düşmesiyle sonuçlanır. Hüküm kesinleştikten sonraki vazgeçme ise cezanın infazını engellemez (TCK m. 73/4).

Vazgeçme, onu kabul etmeyen sanığı etkilemez (TCK m. 73/6). Suçu birlikte işleyen sanıklardan biri hakkındaki vazgeçme diğerlerini de kapsar (TCK m. 73/5). Vazgeçerken şahsi haklarından da vazgeçtiğini ayrıca açıklayan kişi, artık hukuk mahkemesinde tazminat davası açamaz (TCK m. 73/7). Ayrıntılar için şikayetten vazgeçme yazımıza bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Şikayete tabi suçlar nelerdir?

Başlıcaları basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek kasten yaralama, taksirle yaralama, basit tehdit, hakaret, konut dokunulmazlığının ihlali, ısrarlı takip, kişilerin huzur ve sükununu bozma, cinsel taciz, mala zarar verme, güveni kötüye kullanma ve özel hayatın gizliliğini ihlaldir. Tam liste yazıdaki tablolardadır.

Tehdit suçu şikayete bağlı mı?

Yalnızca malvarlığına büyük bir zarar verileceği veya sair bir kötülük yapılacağı yönündeki tehdit şikayete bağlıdır (TCK m. 106/1). Hayata, vücut veya cinsel dokunulmazlığa yönelik tehdit ve silahla tehdit kendiliğinden soruşturulur. Ayrıntılar tehdit suçu yazımızdadır.

Şikayet süresi ne kadar?

Altı aydır. Süre, fiilin ve failin öğrenildiği günden başlar ve suçun dava zamanaşımı süresini geçemez. Hakaret suçunda ayrıca fiilden itibaren iki yıllık üst sınır vardır.

Şikayet süresi geçerse ne olur?

Şikayet hakkı düşer. Soruşturma aşamasında kovuşturmaya yer olmadığı kararı, dava açılmışsa düşme kararı verilir.

Hırsızlık ve dolandırıcılık şikayete bağlı mı?

Hayır, kendiliğinden soruşturulur. Yalnızca paydaş malı üzerinde veya alacağı tahsil amacıyla işlenen hırsızlık ile alacağı tahsil amacıyla işlenen dolandırıcılık şikayete bağlıdır (TCK m. 144, 159). Basit hırsızlık ve basit dolandırıcılık ise uzlaştırma kapsamındadır. Ayrıntılar hırsızlık suçu yazımızdadır.

Eşini yaralayan kişi hakkında şikayet aranır mı?

Hayır. Kasten yaralama eşe, boşanılan eşe, üstsoya, altsoya veya kardeşe karşı işlenmişse şikayet aranmaz ve uzlaştırma da uygulanmaz (TCK m. 86/3, CMK m. 253/1-b). Mağdur şikayetten vazgeçse bile yargılama sürer. Ayrıntılar kasten yaralama yazımızdadır.

Şikayet etmek dava açılması için yeterli mi?

Hayır. Şikayet yalnızca soruşturma yapılabilmesini sağlar. Savcı dava açmak için suçun işlendiğine dair yeterli şüphe arar; delil yoksa şikayet olsa da kovuşturmaya yer olmadığına karar verir.

Birinden şikayetçi olduktan sonra ne olur?

Savcılık ifadeleri alır ve delilleri toplar. Suç uzlaştırma kapsamındaysa önce taraflara uzlaşma teklif edilir. Uzlaşma olmazsa savcı iddianame düzenler veya kovuşturmaya yer olmadığına karar verir.

Şikayete bağlı olmayan suçta şikayetten vazgeçilirse dava düşer mi?

Hayır. Vazgeçme yalnızca şikayete bağlı suçlarda davayı düşürür. Şikayete bağlı olmayan suçta vazgeçme beyanı yargılamayı sona erdirmez; suç uzlaştırma kapsamındaysa uzlaşma sonuç doğurabilir.

Bu yazı, şikayete bağlı suçlara ilişkin genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Bir fiilin hangi fıkraya girdiği ve şikayetin süresinde yapılıp yapılmadığı her dosyada ayrıca değerlendirilmelidir.

Son güncelleme: 4 Kasım 2026. Hazırlayan: Avukat Mahmut Rasul Uyanık, Eskişehir Barosu.

Avukat Mahmut Rasul UYANIK ile İletişime Geçin!