Haksız yere işten çıkarıldığınızı düşünüyor ve işinize dönmek istiyorsanız, fesih bildiriminin size tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmanız gerekir. Bu süre kaçırılırsa işe iade istenemez. İşe dönmek istemiyorsanız kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve ödenmemiş diğer alacaklarınız için de önce arabulucuya başvurursunuz; bu alacaklarda zamanaşımı süresi beş yıldır.
Hangi hakların doğduğu; işyerindeki işçi sayısına, kıdeminize, sözleşmenizin türüne ve işverenin gösterdiği fesih sebebine göre değişir. Bu yazıda işten çıkarıldıktan sonra ilk yapılması gerekenler, işe iade şartları ve süreci, tazminatlar ve kaçırılmaması gereken süreler anlatılmaktadır.
İş hukukundaki diğer dava türleri hakkında genel bilgi için iş hukuku davaları sayfamıza bakabilirsiniz.

İçindekiler
- İşten çıkarıldıysanız ilk yapmanız gerekenler
- Hangi durumda işten çıkarma haksız sayılır?
- Fesih yazılı yapılmalı: savunma ve bildirim şartı
- İşe iade için şartlar
- İşe iade süreci: arabulucu, dava ve işe başlama
- İşe iade kararının parasal sonuçları
- İşe dönmek istemeyenler için kıdem ve ihbar tazminatı
- İşveren haklı sebep ileri sürüyorsa
- Süreler ve zamanaşımı
İşten çıkarıldıysanız ilk yapmanız gerekenler
İşten çıkarıldığınız gün ve sonraki birkaç hafta içinde atacağınız adımlar, ileride açılacak davada elinizi güçlendirir:
- Size verilen fesih bildirimini saklayın. Yazılı bildirim verilmediyse işten çıkarıldığınızı gösteren mesajları, e-postaları ve olayı bilen çalışma arkadaşlarınızın adlarını not edin.
- e-Devlet üzerinden SGK hizmet dökümünüzü ve işten ayrılış bildirgesinde gösterilen çıkış nedenini kontrol edin. İşverenin bildirdiği çıkış nedeni hem tazminat hem işsizlik ödeneği bakımından önemlidir.
- İşten ayrılırken sizden istifa dilekçesi veya “hiçbir alacağım yoktur” yazan bir belge imzalamanız istenebilir. İstifa eden işçi kural olarak kıdem tazminatı alamaz. Sözleşmenin sona ermesinden itibaren bir ay geçmeden imzalanan ibraname ise kanun gereği kesin olarak hükümsüzdür (TBK m. 420).
- İşinize dönmek istiyorsanız, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde işverenin yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna başvurun.
- İşsizlik ödeneği için sözleşmenizin sona erdiği günü izleyen günden itibaren otuz gün içinde İŞKUR’a başvurun. Başvuruda gecikilen süre, ödenek süresinden düşülür.
İşten ayrılış bildirgesinde çıkış nedeni bir kodla gösterilir. Örneğin 35 numaralı çıkış kodu, sigortalının 6495 sayılı Kanun uyarınca devlet memurluğuna geçmesi nedeniyle iş sözleşmesinin sona erdiğini ifade eder. Bu çıkışta kıdem tazminatına hak kazanılır; ihbar tazminatı ve işsizlik ödeneği ise ödenmez.
Hangi durumda işten çıkarma haksız sayılır?
Kanunda “haksız işten çıkarma” adında tek bir kavram yoktur. Uygulamada bu ifade iki ayrı durumu anlatır ve her birinin sonucu farklıdır:
- Geçerli sebep olmadan çıkarılma: İş güvencesi kapsamındaki işçi, geçerli bir sebep gösterilmeden veya kanundaki usule uyulmadan çıkarılırsa fesih geçersizdir ve işçi işe iade isteyebilir.
- Haklı sebep iddiasıyla tazminatsız çıkarılma: İşveren, işçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davrandığını ileri sürerek sözleşmeyi bildirim süresi beklemeden ve tazminat ödemeden feshedebilir. İddia edilen olay gerçekleşmemişse veya kanundaki ağırlıkta değilse işçi kıdem ve ihbar tazminatı isteyebilir; iş güvencesi kapsamındaysa işe iade de isteyebilir.
İş Kanunu’na göre iş güvencesi kapsamındaki işçiyi çıkaran işveren, işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanmak zorundadır (İş Kanunu m. 18). Kanun, özellikle şu hususların geçerli sebep sayılmayacağını açıkça belirtir:
- Sendika üyeliği, sendikal faaliyetlere katılmak veya işyeri sendika temsilciliği yapmak
- Haklarını aramak için işveren aleyhine idari veya adli makamlara başvurmak
- Irk, renk, cinsiyet, medeni hal, aile yükümlülükleri, hamilelik, doğum, din, siyasi görüş ve benzeri nedenler
- Kadın işçinin doğumdan önce ve sonra çalıştırılmasının yasak olduğu sürelerde işe gelmemek
- Hastalık veya kaza nedeniyle kanundaki bekleme süresi içinde geçici olarak işe gelmemek
Feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat etmek işverene düşer. İşçi, feshin aslında başka bir sebebe dayandığını (örneğin hamile olduğunu bildirdikten sonra çıkarıldığını) ileri sürüyorsa bu iddiasını kendisi ispat eder (İş Kanunu m. 20).
Fesih yazılı yapılmalı: savunma ve bildirim şartı
İşveren fesih bildirimini yazılı yapmak ve fesih sebebini açık ve kesin olarak belirtmek zorundadır. İşçinin davranışı veya verimi ile ilgili bir sebeple fesih yapılacaksa, önce işçinin bu iddialara karşı savunması alınmalıdır (İş Kanunu m. 19). Bu usule uyulmadan yapılan fesih, iş güvencesi kapsamındaki işçi bakımından geçersiz sayılır. Ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık sebebiyle derhal fesihte ise savunma alınması zorunlu değildir.
24 Temmuz 2025’te yürürlüğe giren değişiklikle bildirim kuralları da yeniden düzenlenmiştir: Bildirimler işçiye yazılı olarak ve imza karşılığında yapılır; işçinin yazılı kabulü varsa kayıtlı elektronik posta (KEP) yoluyla da yapılabilir. İş sözleşmesinin feshi sonucunu doğuracak bildirimler her durumda yazılı olmalıdır. İşçi bildirimi imzalamazsa durum o yerde tutanakla tespit edilir (İş Kanunu m. 109).
Sözlü olarak veya habersiz işten çıkarıldıysanız
Telefonla, mesajla ya da yüz yüze “yarından itibaren gelme” denilerek işten çıkarılan işçiye çoğu zaman yazılı bir bildirim verilmez. Bu durumda işten çıkarıldığınızı ve bunun hangi tarihte olduğunu ispat edebilmeniz önemlidir. Mesajları ve arama kayıtlarını silmeyin, olayı gören kişilerin adlarını not edin ve SGK kaydınızda çıkışın hangi tarihle bildirildiğini kontrol edin.
Uygulamada işveren, sözlü olarak çıkardığı işçinin sonraki günlerde işe gelmediğini tutanakla tespit ederek feshi devamsızlığa dayandırabilir. Bu nedenle işten çıkarıldığınızı işverene yazılı ve tarihi belli bir yolla bildirmeniz, bir aylık arabuluculuk süresini de işten çıkarıldığınız günden itibaren hesaplamanız en güvenli yoldur.
İşe iade için şartlar
İşe iade davası yalnızca iş güvencesinden yararlanan işçiler için açıktır. Bunun için şu şartların birlikte bulunması gerekir (İş Kanunu m. 18):
- İşyerinde otuz veya daha fazla işçi çalışmalıdır. İşverenin aynı işkolunda birden fazla işyeri varsa bu işyerlerindeki işçilerin toplamına bakılır.
- İşçinin en az altı aylık kıdemi olmalıdır. Yer altı işlerinde kıdem şartı aranmaz. Kıdem, aynı işverenin farklı işyerlerinde geçen süreler birleştirilerek hesaplanır.
- İş sözleşmesi belirsiz süreli olmalıdır.
- İşçi, işletmenin bütününü yöneten işveren vekili veya işyerinin bütününü yöneten ve işçiyi işe alma ile çıkarma yetkisi bulunan bir yönetici olmamalıdır.
Bu şartları taşımayan işçi işe iade isteyemez; ancak kıdem ve ihbar tazminatı ile diğer alacaklarını isteyebilir. Fesih hakkı kötüye kullanılarak çıkarılmışsa ayrıca kötüniyet tazminatı gündeme gelir.
İşe iade süreci: arabulucu, dava ve işe başlama
- Arabulucuya başvuru: Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde, işverenin yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna başvurulur. Arabulucuya gitmeden doğrudan açılan dava usulden reddedilir.
- Görüşmeler: Arabulucu, görevlendirildiği tarihten itibaren üç hafta içinde süreci sonuçlandırır. Bu süre zorunlu hallerde en fazla bir hafta uzatılabilir.
- Anlaşma: Taraflar işe başlatma konusunda anlaşırsa işe başlama tarihi, çalışılmayan süre için ödenecek ücret ve işçi işe başlatılmazsa ödenecek tazminat rakamla belirlenmek zorundadır; aksi halde anlaşma sağlanamamış sayılır. İşçi kararlaştırılan tarihte işe başlamazsa fesih geçerli hale gelir.
- Dava: Anlaşma sağlanamazsa son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde işe iade davası açılır. Taraflar anlaşırsa uyuşmazlık aynı süre içinde özel hakeme de götürülebilir.
- Karar ve istinaf: Dava ivedilikle sonuçlandırılır. Karar istinaf edilirse bölge adliye mahkemesi kesin olarak karar verir; işe iade davaları Yargıtay’a taşınamaz.
- İşe başlamak için başvuru: İşçi, kesinleşen kararın tebliğinden itibaren on iş günü içinde işe başlamak için işverene başvurmak zorundadır. Başvurmazsa fesih geçerli sayılır ve işveren yalnızca geçerli bir feshin sonuçlarından sorumlu olur.
- İşe başlatma: İşveren, işçinin başvurusu üzerine bir ay içinde işçiyi işe başlatmazsa işe başlatmama tazminatı ödemek zorundadır.
Süreç İş Kanunu’nun 20 ve 21. maddeleri ile İş Mahkemeleri Kanunu’nun 3. maddesinde düzenlenmiştir.
İşe iade kararının parasal sonuçları
Mahkeme feshin geçersizliğine karar verirken, işçi işe başlatılmazsa ödenecek tazminatı ve çalıştırılmadığı süre için ödenecek ücreti de belirler. Bu tutarlar dava tarihindeki ücret esas alınarak rakamla gösterilir (İş Kanunu m. 21).
| Kalem | Tutar | Ne zaman ödenir? |
|---|---|---|
| Boşta geçen süre ücreti | En çok dört aylık ücret ve diğer haklar | Kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmayan süre için |
| İşe başlatmama tazminatı | En az dört, en çok sekiz aylık ücret | İşçi başvurduğu halde işveren onu bir ay içinde işe başlatmazsa |
| İhbar ve kıdem tazminatı | Kanundaki hesaba göre | İşe başlatılmayan işçiye şartları varsa ayrıca ödenir; işe başlatılan işçiye peşin ödenmiş olanlar yukarıdaki tutarlardan düşülür |
İşe dönmek istemeyenler için kıdem ve ihbar tazminatı
İşe dönmek istemeyen veya iş güvencesi kapsamında olmayan işçi, iş sözleşmesinin sona ermesinden doğan alacaklarını ister. Bu alacaklar için de dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur (İş Mahkemeleri Kanunu m. 3).
Kıdem tazminatı
Kıdem tazminatı için aynı işverene bağlı olarak en az bir yıl çalışmış olmak gerekir. İşveren sözleşmeyi ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık dışındaki bir sebeple feshederse, işçiye çalıştığı her tam yıl için otuz günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı öder; bir yıldan artan süreler de aynı oranda hesaba katılır. Hesapta yalnızca çıplak ücret değil, işçiye sağlanan para ve parayla ölçülebilen menfaatler de dikkate alınır. Bir yıl için ödenecek tutar kanundaki tavanı geçemez (1475 sayılı İş Kanunu m. 14).
Kıdem tazminatı zamanında ödenmezse mahkeme, gecikilen süre için mevduata uygulanan en yüksek faize hükmeder.
İhbar tazminatı
Belirsiz süreli iş sözleşmesini fesheden işveren, işçiye çalışma süresine göre aşağıdaki bildirim sürelerini vermek veya bu sürelere ait ücreti peşin ödemek zorundadır. Bildirim yapmadan çıkaran işveren, bu sürelere ait ücret tutarında ihbar tazminatı öder (İş Kanunu m. 17).
| Çalışma süresi | Bildirim süresi |
|---|---|
| Altı aydan az | İki hafta |
| Altı ay ile bir buçuk yıl arası | Dört hafta |
| Bir buçuk yıl ile üç yıl arası | Altı hafta |
| Üç yıldan fazla | Sekiz hafta |
Bu süreler asgaridir; iş sözleşmesiyle artırılabilir.
Kötüniyet tazminatı
İş güvencesi kapsamı dışında kalan işçinin sözleşmesi, fesih hakkı kötüye kullanılarak sona erdirilirse işçiye bildirim süresinin üç katı tutarında kötüniyet tazminatı ödenir. Bildirim süresine de uyulmamışsa ihbar tazminatı ayrıca ödenir. İş güvencesi kapsamındaki işçi ise bu tazminatı değil, işe iadeyi ister.
Diğer alacaklar
Ödenmemiş ücretler, fazla çalışma, hafta tatili ve genel tatil ücretleri ile kullanılmayan yıllık izinlerin ücreti de istenebilir. Kullanılmayan yıllık izin ücreti, sözleşme hangi sebeple sona ererse ersin ödenir (İş Kanunu m. 59).
İşveren haklı sebep ileri sürüyorsa
İşveren; işçinin işe girerken gerçeğe aykırı bilgi vererek işvereni yanıltması, işverene veya ailesine hakaret etmesi, cinsel tacizde bulunması, işyerine sarhoş ya da uyuşturucu almış olarak gelmesi, hırsızlık veya güveni kötüye kullanma, görevlerini yapmamakta ısrar etmesi gibi hallerde sözleşmeyi bildirim süresi beklemeden ve tazminatsız feshedebilir. İzinsiz ve mazeretsiz devamsızlık da bu hallerdendir: ardı ardına iki iş günü, bir ay içinde iki kez tatilden sonraki iş günü veya bir ayda üç iş günü işe gelmemek (İş Kanunu m. 25/II). Bu durumda işçi kıdem ve ihbar tazminatı alamaz.
İşveren dayandığı olayı ispat etmek zorundadır. Bu fesih hakkı, işverenin olayı öğrendiği günden itibaren altı iş günü ve her durumda olayın gerçekleştiği tarihten itibaren bir yıl içinde kullanılmalıdır; işçinin olaydan maddi çıkar sağladığı hallerde bir yıllık süre uygulanmaz (İş Kanunu m. 26). Bu süreler geçtikten sonra aynı olaya dayanılarak tazminatsız fesih yapılamaz.
Fesih bu sebeplerden birine dayandırılmışsa işsizlik ödeneği de alınamaz (4447 sayılı Kanun m. 51). İşveren gerçekte olmayan bir olaya dayanmışsa işçi, arabuluculuk ve dava yoluyla kıdem ve ihbar tazminatını, iş güvencesi kapsamındaysa işe iadeyi isteyebilir.
Süreler ve zamanaşımı
| Ne için? | Süre | Süre geçerse |
|---|---|---|
| İşe iade için arabulucuya başvuru | Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay | Hak düşer; işe iade istenemez |
| Anlaşma olmazsa işe iade davası | Son tutanaktan itibaren iki hafta | Hak düşer; dava reddedilir |
| Kesinleşen karardan sonra işe başlamak için başvuru | Kararın tebliğinden itibaren on iş günü | Fesih geçerli sayılır |
| Kıdem, ihbar ve kötüniyet tazminatı, yıllık izin ücreti | Beş yıl | Zamanaşımı dolar |
| Ücret, fazla çalışma ve benzeri ücret alacakları | Beş yıl | Zamanaşımı dolar |
| İşsizlik ödeneği başvurusu | Sözleşmenin sona ermesini izleyen günden itibaren otuz gün | Geciken süre ödenek süresinden düşülür |
İşe iade için öngörülen bir ay ve iki haftalık süreler hak düşürücü süredir; tazminat ve ücret alacaklarındaki beş yıllık süre ise zamanaşımıdır (İş Kanunu ek m. 3, TBK m. 147). Arabulucuya başvurulduğu tarihten son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez.
Kanun, fesih bildiriminin yazılı yapılmasını ve sebebinin açıkça belirtilmesini ister. Sözlü olarak çıkarıldıysanız işten çıkarıldığınızı gösteren mesajları ve tanıkları belirleyin, SGK kaydınızdaki çıkış nedenini kontrol edin ve işe dönmek istiyorsanız bir ay içinde arabulucuya başvurun. Yazılı bildirim yapılmadan ve gerektiğinde savunma alınmadan yapılan fesih, iş güvencesi kapsamındaki işçi bakımından geçersizdir.
İşçi iş güvencesi kapsamındaysa işe iade isteyebilir. Mahkeme feshin geçersizliğine karar verirse işveren, başvuran işçiyi bir ay içinde işe başlatmak ya da dört ile sekiz aylık ücret tutarında tazminat ödemek zorundadır; ayrıca en çok dört aylık boşta geçen süre ücreti ödenir. İş güvencesi yoksa işçi kıdem ve ihbar tazminatını, şartları varsa kötüniyet tazminatını ister.
Tek bir tazminat yoktur. Kıdem tazminatı her tam çalışma yılı için otuz günlük ücrettir ve kanundaki tavanı geçemez. İhbar tazminatı, çalışma süresine göre iki ile sekiz haftalık ücrettir. İşe iade kararından sonra işe başlatılmayan işçiye ayrıca dört ile sekiz aylık ücret tutarında işe başlatmama tazminatı ve en çok dört aylık boşta geçen süre ücreti ödenir.
Önce işverenin yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna başvurursunuz; anlaşma olmazsa iş mahkemesinde dava açılır. Kıdem ve ihbar tazminatında zamanaşımı beş yıldır. Kıdem tazminatı geç ödenirse mahkeme, mevduata uygulanan en yüksek faize hükmeder.
Deneme süresi en çok iki ay olabilir; toplu iş sözleşmesiyle dört aya kadar uzatılabilir. Bu süre içinde taraflar sözleşmeyi bildirim süresi beklemeden ve tazminatsız feshedebilir. Ancak çalıştığınız günlerin ücreti ve diğer haklarınız ödenmek zorundadır (İş Kanunu m. 15).
Feshin haksız olması tek başına manevi tazminat gerektirmez. Ancak fesih sırasında işçiye hakaret edilmesi veya asılsız suçlamalarla itibarının zedelenmesi gibi kişilik haklarına saldırı varsa manevi tazminat istenebilir.
Geçerli bir mazeret olmadan ilk toplantıya katılmayan taraf, davada haklı çıksa bile karşı tarafın yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur ve lehine vekalet ücretinin yalnızca yarısına hükmedilir (İş Mahkemeleri Kanunu m. 3). Bu nedenle ilk toplantıya bizzat veya avukat aracılığıyla katılmak gerekir.
Sözleşmenin sona ermesinden önceki son 120 gün hizmet akdine tabi çalışmış ve son üç yılda en az 600 gün işsizlik sigortası primi ödenmiş olması gerekir. Ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık gerekçesiyle çıkarılanlar ile haklı bir sebep olmadan istifa edenler ödenek alamaz. Başvuru, sözleşmenin sona ermesini izleyen günden itibaren otuz gün içinde İŞKUR’a yapılır.
İbranamenin geçerli olması için yazılı olması, sözleşmenin sona ermesinden itibaren en az bir ay geçtikten sonra düzenlenmesi, alacağın türü ve miktarının açıkça yazılması ve ödemenin eksiksiz olarak banka aracılığıyla yapılması gerekir. Bu şartları taşımayan ibraname kesin olarak hükümsüzdür (TBK m. 420).
Bu yazı, işten çıkarılan işçilerin haklarına ilişkin genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Her dosyada işyerindeki işçi sayısı, çalışma süresi, fesih bildirimi ve deliller ayrıca değerlendirilmelidir.
Son güncelleme: 28 Ekim 2026. Hazırlayan: Avukat Cansu Önçler Uyanık, Eskişehir Barosu.