Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru, temel hak ve özgürlüklerinin kamu gücü tarafından ihlal edildiğini düşünen bireylerin başvurabileceği anayasal bir yoldur.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 148. maddesinde düzenlenen bu hak, 2010 yılındaki anayasa değişikliğiyle hukuk sistemimize girmiştir.
Bireysel Başvuru Nedir?
Bireysel başvuru, temel hak ve özgürlükleri Anayasa veya Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ile güvence altına alınan bireylerin, devletin işlem, eylem veya ihmali sonucu bu haklarının ihlal edildiği durumlarda başvurabileceği bir yoldur.
Amaç, bireyin doğrudan Anayasa Mahkemesi nezdinde adalet arayabilmesini sağlamaktır.
Kimler Başvuru Yapabilir?
Bireysel başvuru hakkı;
- Gerçek kişilere,
- Özel hukuk tüzel kişilerine tanınmıştır.
Kamu tüzel kişileri bu yola başvuramaz. Başvurucu, doğrudan kendi hakkının ihlal edildiğini iddia etmelidir.
Başvuru Süresi Nedir?
Bireysel başvuru, tüm yargı yolları tüketildikten sonra 30 gün içinde yapılmalıdır.
Bu süre kesin olup, geç başvurular Anayasa Mahkemesi tarafından reddedilmektedir.
Başvuru Şartları Nelerdir?
Anayasa Mahkemesine bireysel başvurunun kabul edilebilmesi için aşağıdaki şartların sağlanması gerekir:
- Kamu gücü tarafından temel hakkın ihlal edilmesi,
- Bütün idari ve yargısal yolların tüketilmesi,
- Başvurunun 30 gün içinde yapılması,
- İhlalin gerekçeli, açık ve somut şekilde belirtilmesi,
- Aynı konuda daha önce başvuru yapılmamış olması.
Başvuru Nasıl Yapılır?
Bireysel başvurular doğrudan Anayasa Mahkemesine yapılabileceği gibi, mahkemeler aracılığıyla da gönderilebilir.
Başvuru için Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru formu eksiksiz doldurulmalı ve delillerle desteklenmelidir.
Yanlış veya eksik başvurular, kabul edilemezlik kararıyla sonuçlanabilir.
Bu nedenle sürecin deneyimli bir avukat aracılığıyla yürütülmesi büyük önem taşır.
Başvuru Harcı
Bireysel başvuru yapılırken belirli bir harç bedeli ödenmektedir. Her yıl yeniden belirlenen bu ücret, başvuru sonucundan bağımsız olarak iade edilmez.
Mahkemenin Karar Türleri
Anayasa Mahkemesi bireysel başvurular sonucunda şu kararları verebilir:
- Kabul Edilemezlik Kararı
- İhlal Yok Kararı
- Hak İhlali Kararı
- Hak ihlali tespit edilirse, ihlalin ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasına veya tazminat ödenmesine hükmedilebilir.
En Sık Görülen Hak İhlalleri
Bireysel başvurular genellikle şu hak ihlalleri nedeniyle yapılmaktadır:
- Adil yargılanma hakkının ihlali
- Mülkiyet hakkının ihlali
- Özel hayatın gizliliği hakkının ihlali
- İfade özgürlüğü ihlali
- Kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkının ihlali
Bireysel başvuru süreci, teknik bilgi ve dikkat gerektiren karmaşık bir hukuki yoldur. Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapmayı düşünüyorsanız, hukuki danışmanlık almanız, başvurunun usulüne uygun yapılması ve hak kaybı yaşanmaması açısından büyük önem taşır. Bu sebeplerle bireysel başvurunuzu yaparken bir avukattan hukuki destek almanızı öneririz.