Ağır Ceza Mahkemesi Hangi Davalara Bakar? Görev Alanı, Suçlar ve Kanun Yolları

Ağır ceza mahkemesi, kanunda ağırlaştırılmış müebbet hapis, müebbet hapis veya üst sınırı on yılı aşan hapis cezası öngörülen suçlara bakar. Yağma, irtikap, kamu görevlisinin resmi belgede sahteciliği, hileli iflas, devletin güvenliğine ve anayasal düzene karşı suçlar ile terör suçları ise cezası bu sınırın altında kalsa bile kanunda adıyla sayıldığı için ağır ceza mahkemesinde görülür (5235 sayılı Kanun m. 12).

Görevli mahkeme belirlenirken kanunda suç için öngörülen cezanın üst sınırına bakılır; ağırlaştırıcı ve hafifletici nedenler hesaba katılmaz. Bu ölçüye girmeyen dava ve işlere asliye ceza mahkemesi bakar. Nitelikli dolandırıcılık ise 25 Aralık 2025’ten itibaren ağır ceza mahkemesinin görev alanından çıkarılmıştır. Bu yazı, Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki metinlere göre hazırlanmıştır.

Ceza yargılamasına ilişkin genel bilgi için ceza davaları sayfamıza bakabilirsiniz.

Ağır Ceza Mahkemesi Eskişehir Ceza Avukatı

İçindekiler

Ağır ceza mahkemesinin görev alanına giren suçlar

5235 sayılı Kanun’un 12. maddesi ağır ceza mahkemesinin görevini iki yolla belirler. Bazı suçlar, cezası ne olursa olsun adıyla sayılmıştır. Bunların dışında kalan suçlarda ise kanundaki cezanın ağırlığına bakılır. Kanunların başka bir mahkemeyi görevli kıldığı hâller, Anayasa Mahkemesi ve Yargıtayın yargılayacağı kişilere ilişkin hükümler ve çocuklara özgü kovuşturma hükümleri bu kuralın dışındadır.

Kanunda adıyla sayılan suçlar

Aşağıdaki suçların cezası on yılı aşmadığı hâlde kanun bu suçları doğrudan ağır ceza mahkemesine bırakmıştır:

SuçTCK maddesiKanundaki ceza
Yağmam. 1486 yıldan 10 yıla kadar hapis
İrtikapm. 250/1 ve 2Birinci fıkrada 5 yıldan 10 yıla, ikinci fıkrada 3 yıldan 5 yıla kadar hapis
Kamu görevlisinin resmi belgede sahteciliğim. 204/23 yıldan 8 yıla kadar hapis
Hileli iflasm. 1613 yıldan 8 yıla kadar hapis

Resmi belgede sahteciliğin kamu görevlisi olmayan kişi tarafından işlenen hâli (TCK m. 204/1) bu listede yer almaz. Bu suçun cezası iki yıldan beş yıla kadar hapis olduğu için dava asliye ceza mahkemesinde görülür.

Devletin güvenliğine ve anayasal düzene karşı suçlar

Türk ceza kanununun 2. kitap 4. kısmının 4, 5, 6 ve 7. bölümlerinde tanımlanan suçlar (318, 319, 324, 325 ve 332. maddeler hariç)

Devletin güvenliğine karşı suçlar (TCK 2. Kitap 4. Kısım 4. bölüm)

  • Devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozmak (m. 302)
  • Düşmanla işbirliği yapmak (m. 303)
  • Devlete karşı savaşa tahrik (m. 304)
  • Temel milli yararlara karşı faaliyette bulunmak için yarar sağlama (m. 305)
  • Yabancı devlet aleyhine asker toplama (m. 306)
  • Askeri tesisleri tahrip ve düşman askeri hareketleri yararına anlaşma (m. 307)
  • Düşman devlete maddi ve mali yardım (m. 308)

Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar (TCK 2. Kitap 4. Kısım 5. bölüm)

  • Anayasayı ihlal (m. 309)
  • Cumhurbaşkanına suikast ve fiili saldırı (m. 310)
  • Yasama organına karşı suç (m. 311)
  • Hükümete karşı suç (m. 312)
  • Türkiye Cumhuriyeti Hükümetine karşı silahlı isyan (m. 313)
  • Silahlı örgüt (m. 314)
  • Silah sağlama (m. 315)
  • Suç için anlaşma (m. 316)

Milli savunmaya karşı suçlar (TCK 2. Kitap 4. Kısım 6. bölüm)

  • Askeri komutanlıkların gasbı (m. 317)
  • Yabancı hizmetine asker yazma, yazılma (m. 320)
  • Savaş zamanında emirlere uymama (m. 321)
  • Savaş zamanında yükümlülükler (m. 322)
  • Savaşta yalan haber yayma (m. 323)

Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk (TCK 2. Kitap 4. Kısım 7. bölüm)

  • Devletin güvenliğine ilişkin belgeler (m. 326)
  • Devletin güvenliğine ilişkin bilgileri temin etme (m. 327)
  • Siyasal veya askeri casusluk (m. 328)
  • Devletin güvenliğine ve siyasal yararlarına ilişkin bilgileri açıklama (m. 329)
  • Gizli kalması gereken bilgileri açıklama (m. 330)
  • Uluslararası casusluk (m. 331)
  • Devlet sırlarından yararlanma, devlet hizmetlerinde sadakatsizlik (m. 333)
  • Yasaklanan bilgileri temin (m. 334)
  • Yasaklanan bilgilerin casusluk maksadıyla temini (m. 335)
  • Yasaklanan bilgileri açıklama (m. 336)
  • Yasaklanan bilgileri siyasal veya askeri casusluk maksadıyla açıklama (m. 337)
  • Taksir sonucu casusluk fiillerinin işlenmesi (m. 338)
  • Devlet güvenliği ile ilgili belgeleri elinde bulundurma (m. 339)

Bu bölümlerdeki halkı askerlikten soğutma (m. 318), askerleri itaatsizliğe teşvik (m. 319), seferberlikle ilgili görevin ihmali (m. 324), düşmandan unvan ve benzeri payeler kabulü (m. 325) ve askeri yasak bölgelere girme (m. 332) suçları ise istisnadır. Bu suçlara asliye ceza mahkemesi bakar.

Terör suçları

3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlar, cezası on yılın altında kalsa bile ağır ceza mahkemesinde görülür. Terör suçları ile devletin güvenliğine ve anayasal düzene karşı suçlarda dava, suçun işlendiği yerin bağlı olduğu ilin adıyla anılan ağır ceza mahkemesinde görülür (5235 sayılı Kanun m. 15/4).

Cezası on yılı aşan suçlar

Adıyla sayılan suçların dışında, kanunda ağırlaştırılmış müebbet hapis, müebbet hapis veya üst sınırı on yıldan fazla hapis cezası öngörülen bütün suçlar ağır ceza mahkemesinde görülür. Bunlara birkaç örnek:

  • Kasten öldürme (TCK m. 81 ve 82; müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis)
  • Kasten yaralama sonucu ölüm (TCK m. 87/4; on yıldan on dört yıla veya on dört yıldan on sekiz yıla kadar hapis)
  • Vücuda organ veya cisim sokularak işlenen cinsel saldırı (TCK m. 102/2; on iki yıldan az olmamak üzere hapis)
  • Çocuğun cinsel istismarı (TCK m. 103/1; sekiz yıldan on beş yıla kadar hapis)
  • Uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti (TCK m. 188/3; on yıldan az olmamak üzere hapis)

Üst sınırı tam on yıl olan suçlar bu ölçüye girmez. Yağmanın ve irtikabın birinci fıkrasındaki ceza on yılda kaldığı için kanun bu suçları ayrıca adıyla saymıştır.

Görev belirlenirken ceza nasıl hesaplanır?

Mahkemenin görevi belirlenirken suç için kanunda öngörülen cezanın üst sınırına bakılır. Suçun nitelikli hâlleri gibi ağırlaştırıcı nedenler ya da haksız tahrik gibi hafifletici nedenler bu hesapta dikkate alınmaz (5235 sayılı Kanun m. 14). Bu nedenle temel cezası üç yıldan on yıla kadar olan bir suçta artırım nedeni bulunsa bile dava asliye ceza mahkemesinde görülür.

Görev, iddianamede anlatılan eylemin kanundaki karşılığına göre belirlenir. Yargılama sırasında eylemin daha ağır bir suç oluşturabileceği anlaşılırsa dosya görevsizlik kararıyla ağır ceza mahkemesine gönderilebilir. Bu konu aşağıda görevsizlik kararı bölümünde anlatılmıştır.

Nitelikli dolandırıcılık artık hangi mahkemede görülüyor?

Nitelikli dolandırıcılık (TCK m. 158) uzun süre ağır ceza mahkemesinde adıyla sayılan suçlar arasındaydı. 24 Aralık 2025 tarihli ve 7571 sayılı Kanun bu suçu ağır ceza mahkemesinin görev listesinden çıkardı ve değişiklik 25 Aralık 2025’te yürürlüğe girdi. Nitelikli dolandırıcılığın kanundaki cezası üç yıldan on yıla kadar hapis olup on yılı aşmadığı için bu davalara artık asliye ceza mahkemesi bakar.

Değişiklik tarihinde ağır ceza mahkemesinde görülmekte olan veya istinaf ya da temyiz incelemesinde bulunan nitelikli dolandırıcılık dosyalarında, görevin değiştiği gerekçesiyle görevsizlik veya bozma kararı verilemez. Bu davalar kesin hükümle sonuçlanıncaya kadar önceki görev kurallarına göre görülmeye devam eder (5235 sayılı Kanun geçici m. 7). Suçun unsurları ve cezası için dolandırıcılık suçu yazımıza bakabilirsiniz.

Çocuk ağır ceza mahkemesi hangi davalara bakar?

Çocuk ağır ceza mahkemesi, suçu on sekiz yaşını doldurmadan işleyen çocuklar hakkında, ağır ceza mahkemesinin görev alanına giren suçlarla ilgili davalara bakar (5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu m. 26/2). Bu mahkeme de bir başkan ve iki üyeyle toplanır. Asliye ceza mahkemesinin görevine giren suçlarda ise tek hâkimli çocuk mahkemesi görevlidir.

Çocuk bir yetişkinle birlikte suç işlemişse soruşturma ve kovuşturma ayrı yürütülür. Davaların birlikte görülmesi zorunlu görülürse birleştirme kararı verilebilir ve bu durumda birleşen davalar genel mahkemede görülür (5395 sayılı Kanun m. 17). Müdafii bulunmayan çocuğa istemi aranmaksızın müdafi görevlendirilir (CMK m. 150/2).

Mahkemenin yapısı ve numaralı daireler

Ağır ceza mahkemesinde bir başkan ile yeteri kadar üye bulunur ve mahkeme bir başkan ve iki üyeyle toplanır (5235 sayılı Kanun m. 9). Duruşmayı mahkeme başkanı yönetir; sanığı sorguya çeker ve delillerin ortaya konulmasını sağlar (CMK m. 192). Asliye ceza mahkemesi ise tek hâkimlidir.

İş durumunun gerektirdiği yerlerde ağır ceza mahkemesinin birden fazla dairesi kurulur ve bu daireler 1., 2., 3. ağır ceza mahkemesi diye numaralandırılır. Numara mahkemeye ayrı bir görev vermez; bütün daireler aynı görev alanına sahiptir ve kendilerine tevzi edilen davalara bakmakla yükümlüdür. Hâkimler ve Savcılar Kurulu ihtisaslaşma amacıyla daireler arasında iş bölümü yapabilir ve bu kararlar Resmi Gazete’de yayımlanır. Bir ildeki belirli bir dairenin hangi suçlara baktığı, bu iş bölümü kararlarından öğrenilebilir.

Ağır ceza mahkemesinin yargı çevresi, bulunduğu il merkezi ve ilçeler ile bunlara adli yönden bağlanan ilçelerin idari sınırlarıdır (5235 sayılı Kanun m. 15). Ağır ceza mahkemesi bulunmayan bir ilçedeki dava, o ilçenin adli yönden bağlı olduğu ağır ceza mahkemesinde görülür.

Görevsizlik kararı ve görev uyuşmazlığı

Mahkeme, görevli olup olmadığını kovuşturmanın her aşamasında kendiliğinden inceleyebilir (CMK m. 4). İddianamenin kabulünden sonra davanın kendi görevini aştığını gören mahkeme, görevsizlik kararıyla dosyayı görevli mahkemeye gönderir (CMK m. 5). Örneğin asliye ceza mahkemesi, yargıladığı eylemin yağma ya da cezası on yılı aşan başka bir suç oluşturabileceğini görürse dosyayı ağır ceza mahkemesine gönderir.

Duruşmada suçun hukuki niteliği değişip daha hafif bir suç ortaya çıksa bile ağır ceza mahkemesi dosyayı asliye ceza mahkemesine gönderemez; yargılamayı kendisi sonuçlandırır (CMK m. 6).

Adli yargı içindeki mahkemelerin verdiği görevsizlik kararlarına itiraz edilebilir (CMK m. 5/2). İki mahkeme arasında görev konusunda uyuşmazlık çıkarsa görevli mahkemeyi ortak yüksek görevli mahkeme belirler (CMK m. 4/2).

Ağır ceza mahkemesinde avukat zorunlu mu?

Kanundaki cezanın alt sınırı beş yıldan fazla hapis olan suçlarda, müdafii bulunmayan şüpheli veya sanığa istemi aranmaksızın müdafi görevlendirilir (CMK m. 150/3). Şüpheli veya sanık çocuksa ya da kendini savunamayacak derecede malulse de aynı kural uygulanır (CMK m. 150/2). Bu hâllerde duruşmada müdafiin hazır bulunması şarttır (CMK m. 188/1).

Bu kural ağır ceza mahkemesindeki her davayı kapsamaz, çünkü ölçü mahkemenin türü değil cezanın alt sınırıdır. Yağmada alt sınır altı yıl olduğu için müdafi zorunludur. Kamu görevlisinin resmi belgede sahteciliğinde ise alt sınır üç yıl olduğundan müdafi, sanık müdafi seçebilecek durumda olmadığını belirtirse onun istemi üzerine görevlendirilir (CMK m. 150/1).

Ağır ceza mahkemesi kararlarına itiraz, istinaf ve temyiz

Ağır ceza mahkemesinin hükümlerine karşı bölge adliye mahkemesine istinaf başvurusu yapılır. Başvuru süresi, gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki haftadır (CMK m. 272 ve 273). On beş yıl veya daha fazla hapis cezasına ilişkin hükümler, başvuru olmasa bile bölge adliye mahkemesince kendiliğinden incelenir.

Bölge adliye mahkemesinin kararlarına karşı Yargıtay’a temyiz yoluna gidilebilir, ancak her karar temyiz edilemez. Örneğin ilk derece mahkemesince verilen beş yıl veya daha az hapis cezasına yönelik istinaf başvurusunun esastan reddi ile on yıl veya daha az hapis cezası gerektiren suçlarda verilen beraat kararına yönelik istinaf başvurusunun esastan reddi temyiz edilemez (CMK m. 286/2).

Hüküm dışındaki kararlara, örneğin tutukluluğun devamı kararına itiraz edilir. İtiraz süresi kararın öğrenilmesinden itibaren iki haftadır (CMK m. 268/1). Ağır ceza mahkemesinin ve başkanının kararlarına yapılan itirazı, o yerde birden fazla daire varsa numara olarak izleyen daire, son numaralı daire için birinci daire, tek daire varsa en yakın ağır ceza mahkemesi inceler (CMK m. 268/3-c). Asliye ceza mahkemesi kararlarına yapılan itirazları ise yargı çevresindeki ağır ceza mahkemesi inceler.

Ağır ceza mahkemesi kaç yıldan başlar?

Görev, cezanın alt sınırına göre değil kanundaki üst sınırına göre belirlenir. Üst sınırı on yıldan fazla hapis olan suçlar ile müebbet ve ağırlaştırılmış müebbet hapis gerektiren suçlar ağır ceza mahkemesinde görülür. Yağma, irtikap, kamu görevlisinin resmi belgede sahteciliği, hileli iflas ve terör suçları ise cezası bu sınırın altında kalsa da ağır ceza mahkemesindedir.

Ağır ceza mahkemesinde kimler yargılanır?

Görev alanındaki bir suçla itham edilen ve suçu on sekiz yaşını doldurduktan sonra işleyen kişiler ağır ceza mahkemesinde yargılanır. Suçu on sekiz yaşından önce işleyenlere çocuk ağır ceza mahkemesi bakar. Anayasa Mahkemesi ve Yargıtayın yargılayacağı kişilere ilişkin özel hükümler saklıdır.

1. ağır ceza mahkemesi ile 2. ağır ceza mahkemesi arasında fark var mı?

Hayır. Numara, aynı yerdeki ağır ceza mahkemesinin dairelerini birbirinden ayırır ve bütün daireler aynı görev alanına sahiptir. Hâkimler ve Savcılar Kurulu ihtisaslaşma amacıyla iş bölümü yapmışsa belirli suçlar belirli dairelere verilir; bu kararlar Resmi Gazete’de yayımlanır.

Asliye ceza mahkemesi hangi davalara bakar?

Sulh ceza hâkimliğinin ve ağır ceza mahkemesinin görevi dışında kalan bütün dava ve işlere asliye ceza mahkemesi bakar (5235 sayılı Kanun m. 11). Üst sınırı on yıl veya daha az hapis cezası gerektiren ve kanunda ağır ceza mahkemesine ayrıca bırakılmamış suçlar bu kapsamdadır. Asliye ceza mahkemesi tek hâkimlidir.

Çocuk ağır ceza mahkemesi hangi davalara bakar?

Suçu on sekiz yaşını doldurmadan işleyen çocukların, ağır ceza mahkemesinin görev alanına giren suçlarla ilgili davalarına bakar (5395 sayılı Kanun m. 26/2). Mahkeme bir başkan ve iki üyeyle toplanır.

Nitelikli dolandırıcılık ağır ceza mahkemesinde mi görülür?

Hayır. 7571 sayılı Kanun’la 25 Aralık 2025’ten itibaren nitelikli dolandırıcılık davalarına asliye ceza mahkemesi bakar. O tarihte ağır ceza mahkemesinde veya istinaf ya da temyiz incelemesinde bulunan dosyalar ise kesin hükme kadar önceki kurallara göre görülmeye devam eder.

Ağır ceza mahkemesinde avukat zorunlu mu?

Alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçlarda ve sanık çocuksa müdafi zorunludur; sanığın avukatı yoksa istemi aranmaksızın müdafi görevlendirilir. Alt sınırı beş yıl veya daha az olan suçlarda müdafi, sanığın istemi üzerine görevlendirilir.

Ağır ceza mahkemesi başkanı ne iş yapar?

Ağır ceza mahkemesi bir başkan ve iki üyeden oluşur. Başkan duruşmayı yönetir, sanığı sorguya çeker ve delillerin ortaya konulmasını sağlar (CMK m. 192). Başkanın duruşmanın yönetimine ilişkin bir tedbirine itiraz edilirse bu konuda mahkeme karar verir.

Ağır ceza mahkemesi kararına itiraz süresi ne kadar?

Hükme karşı istinaf süresi, gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki haftadır. Hüküm dışındaki kararlara, örneğin tutukluluğun devamı kararına itiraz süresi de kararın öğrenilmesinden itibaren iki haftadır.

Bu yazı, ağır ceza mahkemesinin görev alanına ilişkin genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Somut bir dosyada görevli mahkeme, yargılanan eylemin kanundaki karşılığına ve yürürlükteki değişikliklere göre ayrıca değerlendirilmelidir.

Son güncelleme: 5 Kasım 2026. Hazırlayan: Avukat Mahmut Rasul Uyanık, Eskişehir Barosu.

Avukat Mahmut Rasul UYANIK ile İletişime Geçin!