Gözaltı, suç şüphesiyle yakalanan kişinin soruşturma işlemleri tamamlanıncaya kadar Cumhuriyet savcısının kararıyla kolluk nezaretinde tutulmasıdır. Gözaltı süresi yakalama anından başlayarak 24 saattir; kişinin en yakın hâkime götürülmesi için gereken ve 12 saati geçemeyen yol süresi buna eklenmez. Toplu olarak işlenen suçlarda Cumhuriyet savcısı süreyi her defasında 1 günü geçmemek üzere 3 gün uzatabilir; bu halde gözaltı en fazla 4 gün sürer (CMK m. 91).
Gözaltındaki kişi avukatıyla vekaletname aranmadan ve başkalarının duyamayacağı bir ortamda görüşebilir, ifadesini avukatı yanındayken verebilir, suçlama hakkında açıklama yapmayabilir ve yakalandığını bir yakınına bildirtebilir. Gözaltına karşı kişinin kendisi, avukatı, eşi veya birinci ya da ikinci derece kan hısmı sulh ceza hâkimliğine başvurabilir. Gözaltı sona erdiğinde kişi ya serbest bırakılır ya da adli kontrol veya tutuklama talebiyle sulh ceza hâkimliğine gönderilir.
Ceza yargılamasına ilişkin genel bilgi için ceza davaları sayfamıza bakabilirsiniz.

İçindekiler
- Gözaltı Süresi Ne Kadar?
- CMK Madde 91 Metni
- Gözaltına Alınmanın Şartları
- Gözaltındaki Kişinin Hakları
- Gözaltında Avukatla Görüşme ve İfade
- Yönetmelikteki Güvenceler: Hekim Raporu, Nezarethane ve Belgeler
- Gözaltına İtiraz: Sulh Ceza Hâkimliğine Başvuru
- Gözaltından Sonra Ne Olur?
- Çocukların Gözaltına Alınması
- Haksız Gözaltı Nedeniyle Tazminat
Gözaltı Süresi Ne Kadar?
Gözaltı süresi yakalama anından başlar. Kanun süreyi, suçun toplu işlenip işlenmediğine ve gözaltı kararını kimin verdiğine göre ayırır:
| Durum | Gözaltı süresi | Kimin kararıyla |
|---|---|---|
| Genel kural | 24 saat; en yakın hâkime götürmek için gereken yol süresi (en fazla 12 saat) buna eklenmez | Cumhuriyet savcısı |
| Toplu olarak işlenen suçlar (3 veya daha fazla kişi) | 24 saat ve her defasında 1 günü geçmemek üzere 3 gün uzatma; toplam en fazla 4 gün | Uzatma için Cumhuriyet savcısının yazılı emri |
| Suçüstü hallerinde kanunda sayılan suçlar (CMK m. 91/4) | 24 saat; toplumsal olaylarda ve toplu suçlarda 48 saat. Kişi en geç 48 saat, toplu suçlarda 4 gün içinde hâkim önüne çıkarılır | Mülki amirlerin belirlediği kolluk amirleri |
| Yakalama emriyle yakalanan kişi | En geç 24 saat içinde yetkili hâkim veya mahkeme önüne çıkarılır (CMK m. 94) | Hâkim veya mahkemenin yakalama emri |
Toplu suç, aralarında iştirak iradesi bulunmasa da 3 veya daha fazla kişi tarafından işlenen suçtur (CMK m. 2/1-k). Savcının süre uzatma emri gözaltındaki kişiye derhal tebliğ edilir.
Kolluk amirinin gözaltı kararı yalnızca suçüstü hallerinde ve kanunda sayılan suçlarda verilebilir: toplumsal olaylar sırasında işlenen cebir ve şiddet içeren suçlar; kasten ve taksirle öldürme, kasten yaralama, cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, hırsızlık, yağma, uyuşturucu imal ve ticareti, fuhuş, kötü muamele gibi suçlar; terör suçları; sokağa çıkma yasağının ihlali ve kaçakçılık suçları. Gözaltı nedeni ortadan kalkınca veya işlemler bitince, her halde en geç bu sürelerin sonunda Cumhuriyet savcısına bilgi verilir ve onun talimatına göre hareket edilir.
Süre dolduğunda kişi serbest bırakılmazsa sulh ceza hâkimi önüne çıkarılıp sorguya çekilir; sorguda avukatı da hazır bulunur (CMK m. 91/7).
CMK Madde 91 Metni
Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 91. maddesinin güncel metni şöyledir. 2. fıkradaki somut delil ölçütü 6526 sayılı Kanunla (2014) getirildi; 4. fıkra 6638 sayılı Kanunla (2015) eklendi.
(1) Yukarıdaki maddeye göre yakalanan kişi, Cumhuriyet Savcılığınca bırakılmazsa, soruşturmanın tamamlanması için gözaltına alınmasına karar verilebilir. Gözaltı süresi, yakalama yerine en yakın hâkim veya mahkemeye gönderilmesi için zorunlu süre hariç, yakalama anından itibaren yirmidört saati geçemez. Yakalama yerine en yakın hâkim veya mahkemeye gönderilme için zorunlu süre oniki saatten fazla olamaz.
(2) Gözaltına alma, bu tedbirin soruşturma yönünden zorunlu olmasına ve kişinin bir suçu işlediği şüphesini gösteren somut delillerin varlığına bağlıdır.
(3) Toplu olarak işlenen suçlarda, delillerin toplanmasındaki güçlük veya şüpheli sayısının çokluğu nedeniyle; Cumhuriyet savcısı gözaltı süresinin, her defasında bir günü geçmemek üzere, üç gün süreyle uzatılmasına yazılı olarak emir verebilir. Gözaltı süresinin uzatılması emri gözaltına alınana derhâl tebliğ edilir.
(4) Suçüstü hâlleriyle sınırlı olmak kaydıyla; kişi hakkında aşağıdaki bentlerde belirtilen suçlarda mülki amirlerce belirlenecek kolluk amirleri tarafından yirmi dört saate kadar, şiddet olaylarının yaygınlaşarak kamu düzeninin ciddi şekilde bozulmasına yol açabilecek toplumsal olaylar sırasında ve toplu olarak işlenen suçlarda kırk sekiz saate kadar gözaltına alınma kararı verilebilir. Gözaltına alma nedeninin ortadan kalkması hâlinde veya işlemlerin tamamlanması üzerine derhâl ve her hâlde en geç yukarıda belirtilen sürelerin sonunda Cumhuriyet savcısına, yapılan işlemler hakkında bilgi verilerek talimatı doğrultusunda hareket edilir. Kişi serbest bırakılmazsa yukarıdaki fıkralara göre işlem yapılır. Ancak kişi en geç kırk sekiz saat, toplu olarak işlenen suçlarda dört gün içinde hâkim önüne çıkarılır. Bu fıkra kapsamında kolluk tarafından gözaltına alınan kişiler hakkında da gözaltına ilişkin hükümler uygulanır.
- a) Toplumsal olaylar sırasında işlenen cebir ve şiddet içeren suçlar.
- b) 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan;
1. Kasten öldürme (madde 81, 82), taksirle öldürme (madde 85),
2. Kasten yaralama (madde 86, 87),
3. Cinsel saldırı (madde 102),
4. Çocukların cinsel istismarı (madde 103),
5. Hırsızlık (madde 141, 142),
6. Yağma (madde 148, 149),
7. Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti (madde 188),
8. Bulaşıcı hastalıklara ilişkin tedbirlere aykırı davranma (madde 195),
9. Fuhuş (madde 227),
10. Kötü muamele (madde 232), - c) 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununda yer alan suçlar.
- d) 6/10/1983 tarihli ve 2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanununun 33 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen suçlar.
- e) 10/6/1949 tarihli ve 5442 sayılı İl İdaresi Kanununa dayanılarak ilan edilen sokağa çıkma yasağını ihlal etme.
- f) 21/3/2007 tarihli ve 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununun 3 üncü maddesinde belirtilen suçlar.
(5) Yakalama işlemine, gözaltına alma ve gözaltı süresinin uzatılmasına ilişkin Cumhuriyet savcısının yazılı emrine karşı, yakalanan kişi, müdafii veya kanunî temsilcisi, eşi ya da birinci veya ikinci derecede kan hısımı, hemen serbest bırakılmayı sağlamak için sulh ceza hâkimine başvurabilir. Sulh ceza hâkimi incelemeyi evrak üzerinde yaparak derhâl ve nihayet yirmidört saat dolmadan başvuruyu sonuçlandırır. Yakalamanın veya gözaltına alma veya gözaltı süresini uzatmanın yerinde olduğu kanısına varılırsa başvuru reddedilir ya da yakalananın derhâl soruşturma evrakı ile Cumhuriyet Savcılığında hazır bulundurulmasına karar verilir.
(6) Gözaltı süresinin dolması veya sulh ceza hâkiminin kararı üzerine serbest bırakılan kişi hakkında yakalamaya neden olan fiille ilgili yeni ve yeterli delil elde edilmedikçe ve Cumhuriyet savcısının kararı olmadıkça bir daha aynı nedenle yakalama işlemi uygulanamaz.
(7) Gözaltına alınan kişi bırakılmazsa, en geç bu süreler sonunda sulh ceza hâkimi önüne çıkarılıp sorguya çekilir. Sorguda müdafii de hazır bulunur.
Gözaltına Alınmanın Şartları
Gözaltından önce yakalama gelir. Suç işlerken rastlanan ya da suçüstü bir fiilden dolayı izlenirken kaçma ihtimali bulunan veya kimliği hemen belirlenemeyen kişiyi herkes geçici olarak yakalayabilir. Kolluk ise tutuklama kararı veya yakalama emri gerektiren ve gecikmesinde sakınca bulunan hallerde, Cumhuriyet savcısına veya amirine hemen ulaşamıyorsa yakalama yapabilir (CMK m. 90).
Yakalanan kişi ve olay hakkında Cumhuriyet savcısına hemen bilgi verilir. Savcı kişiyi bırakmazsa gözaltına alınmasına karar verebilir. Bu karar için iki şart birlikte aranır: gözaltının soruşturma yönünden zorunlu olması ve kişinin suçu işlediği şüphesini gösteren somut delillerin bulunması (CMK m. 91/2). Bu şartlar yoksa gözaltı kararı verilemez.
Yakalama bir tutanağa bağlanır. Tutanakta kişinin hangi suç nedeniyle, hangi koşullarda, nerede ve ne zaman yakalandığı, yakalamayı kimin yaptığı ve haklarının tam olarak anlatıldığı yazılır (CMK m. 97). Tutanağın bir örneği kişiye verilir (Yönetmelik m. 6).
Gözaltı süresi dolduğu için veya sulh ceza hâkiminin kararıyla serbest bırakılan kişi, aynı fiille ilgili yeni ve yeterli delil elde edilmedikçe ve Cumhuriyet savcısının kararı olmadıkça aynı nedenle yeniden yakalanamaz (CMK m. 91/6).
Gözaltı ile tutuklama farklı tedbirlerdir. Gözaltına kural olarak Cumhuriyet savcısı karar verir ve süresi saatler ya da günlerle sınırlıdır. Tutuklamaya ise savcının istemi üzerine sulh ceza hâkimi karar verir (CMK m. 101). Tutuklamanın şartları için tutuklama yazımıza bakabilirsiniz.
Gözaltındaki Kişinin Hakları
Kolluk, yakalanan kişinin kaçmasını ve kendisine veya başkalarına zarar vermesini önleyecek tedbirleri aldıktan sonra kanuni haklarını derhal bildirir (CMK m. 90/4). Gözaltındaki kişinin başlıca hakları şunlardır:
- Suçlamayı öğrenme: Kendisine yüklenen suç anlatılır (CMK m. 147/1-b).
- Susma hakkı: Yüklenen suç hakkında açıklama yapmamak kanuni haktır ve bu hak kendisine söylenir. Ancak kimliğine ilişkin soruları doğru cevaplamak zorundadır (CMK m. 147/1-a, e).
- Avukattan yararlanma: Avukat seçebilir; seçecek durumda değilse ve isterse baro bir avukat görevlendirir. Şüpheli çocuksa, kendini savunamayacak derecede malulse, sağır ve dilsizse ya da suçun cezasının alt sınırı 5 yıldan fazla hapisse istem aranmadan avukat görevlendirilir (CMK m. 147/1-c, m. 150).
- Yakınına haber verilmesi: Yakalama, gözaltı ve gözaltı süresinin uzatılması, Cumhuriyet savcısının emriyle bir yakınına veya kişinin belirlediği birine gecikmeksizin bildirilir. Yabancıların durumu, yazılı olarak karşı çıkmadıkça vatandaşı olduğu devletin konsolosluğuna bildirilir (CMK m. 95).
- Lehine delil toplanmasını isteme: Şüpheden kurtulması için somut delillerin toplanmasını isteyebilir ve lehine olan hususları ileri sürebilir (CMK m. 147/1-f).
- Gözaltına itiraz: Yakalama, gözaltı ve süre uzatma emrine karşı sulh ceza hâkimliğine başvurabilir (CMK m. 91/5).
İfade özgür iradeye dayanmalıdır. Kötü davranma, işkence, ilaç verme, yorma, aldatma, cebir, tehdit ve kanuna aykırı yarar vaadi yasaktır; bu yollarla alınan ifade rızayla verilmiş olsa da delil olarak değerlendirilemez (CMK m. 148/1-3).
Gözaltında Avukatla Görüşme ve İfade
Gözaltındaki kişi avukatıyla vekaletname aranmaksızın her zaman ve konuşulanları başkalarının duyamayacağı bir ortamda görüşebilir; avukatıyla yazışmaları denetlenemez (CMK m. 154/1). Avukatın şüpheliyle görüşme, ifade sırasında yanında olma ve hukuki yardımda bulunma hakkı engellenemez ve kısıtlanamaz (CMK m. 149/3). Soruşturma evresinde ifade alınırken en çok 3 avukat hazır bulunabilir (CMK m. 149/2).
Avukatı şüphelinin kendisi seçer; kanuni temsilcisi varsa o da seçebilir (CMK m. 149/1). Yakınları bir avukatla anlaşabilir; avukat gözaltındaki kişiyle görüşür ve kişi kabul ederse ifadede onun avukatı olarak hazır bulunur. Kanunda ve Yönetmelikte gözaltındaki kişinin yakınlarıyla görüşmesine ilişkin bir hüküm yoktur; kanun yakınlarına haber verilmesini düzenler.
Avukat olmadan kollukta alınan ifade, şüpheli tarafından hâkim veya mahkeme önünde doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz (CMK m. 148/4). Şüphelinin aynı olayla ilgili yeniden ifadesinin alınması gerekirse bu işlemi ancak Cumhuriyet savcısı yapabilir (CMK m. 148/5).
Avukat ifade sırasında kişiye kanuni haklarını hatırlatabilir; avukatın beyanı ve her türlü müdahalesi ifade tutanağına geçirilir. Ancak avukat sorulara kişinin yerine cevap veremez (Yönetmelik m. 23).
Avukatla Görüşmenin Kısıtlanması
Devletin güvenliğine, anayasal düzene, milli savunmaya ve devlet sırlarına karşı suçlarda, terör suçlarında ve örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen uyuşturucu imal ve ticareti suçlarında, Cumhuriyet savcısının istemi üzerine hâkim kararıyla gözaltındaki şüphelinin avukatla görüşme hakkı 24 saat kısıtlanabilir. Bu süre içinde ifade alınamaz (CMK m. 154/2).
Avukatın Dosyayı İncelemesi
Avukat soruşturma evresinde dosyayı inceleyebilir ve belgelerin örneğini harçsız alabilir. Soruşturmanın amacını tehlikeye düşürecekse bu yetki, kanunda sayılan suçlarda (ör. kasten öldürme, uyuşturucu ticareti, suç işlemek amacıyla örgüt kurma, kaçakçılık) savcının istemi üzerine hâkim kararıyla kısıtlanabilir. Kısıtlama kararı olsa bile şüphelinin ifade tutanağı, bilirkişi raporları ve şüphelinin hazır bulunmaya yetkili olduğu diğer işlemlerin tutanakları incelenebilir (CMK m. 153).
Yönetmelikteki Güvenceler: Hekim Raporu, Nezarethane ve Belgeler
Gözaltı işlemlerinin ayrıntıları Yakalama, Gözaltına Alma ve İfade Alma Yönetmeliği‘nde düzenlenir. Yönetmelik, CMK’daki hakların yanında kolluğun uyması gereken şu kuralları getirir:
Hekim Kontrolü ve Rapor
Gözaltına alınacak veya zor kullanılarak yakalanan kişi hekim kontrolünden geçirilir ve yakalanma anındaki sağlık durumu belirlenir. Yeri değiştirilirken, gözaltı süresi uzatılırken, serbest bırakılırken veya adliyeye sevk edilirken de sağlık durumu hekim raporuyla tespit edilir. Nezarethaneye giriş raporunun bir nüshası gözaltındaki kişiye verilir; çıkış raporunun bir nüshasını Cumhuriyet savcısı kişiye veya avukatına verir (Yönetmelik m. 9).
Kişinin ifadesini alan kolluk görevlisi ile onu muayeneye götüren görevli farklı olmalıdır. Muayene hekimle kişi baş başa yapılır; hekim güvenliği için kolluk görevlisinin bulunmasını isterse, kişinin talebiyle avukatı da muayenede hazır bulunabilir. Kadının muayenesi, talebi halinde ve imkan elverdiğinde kadın hekim tarafından yapılır. Hekim işkence veya eziyet bulgusuna rastlarsa durumu derhal Cumhuriyet savcısına bildirir (Yönetmelik m. 9).
Nezarethane
Aynı suçla ilgisi olanlar, birbirine hasım olanlar, kadınlar ve erkekler bir arada tutulmaz; çocuklar yetişkinlerden ayrı tutulur. Zorunlu haller dışında nezarethanede 5 kişiden fazlası bir arada bulundurulmaz (Yönetmelik m. 11).
Verilen Belgeler ve Serbest Bırakma
- Yakalama tutanağının bir örneği ve hakların yazılı olarak bildirildiğini gösteren Şüpheli ve Sanık Hakları Formu’nun imzalı bir örneği kişiye verilir (m. 6).
- Gözaltı süreleri azami sürelerdir. İşlemler bitince sürenin dolması beklenmeden kişi Cumhuriyet başsavcılığına sevk edilir (m. 17).
- Sulh ceza hâkiminin serbest bırakma kararı derhal uygulanır (m. 17).
- Emanete alınan eşya ve para eksiksiz teslim edilir. Sevk veya serbest bırakma bir tutanağa bağlanır ve bu tutanağın bir örneği kişiye verilir (m. 17).
Gözaltına İtiraz: Sulh Ceza Hâkimliğine Başvuru
Yakalama işlemine, gözaltına alma ve gözaltı süresinin uzatılmasına ilişkin Cumhuriyet savcısının yazılı emrine karşı, hemen serbest bırakılmayı sağlamak için sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir (CMK m. 91/5). Başvuruyu şu kişiler yapabilir:
- Yakalanan kişinin kendisi
- Avukatı veya kanuni temsilcisi
- Eşi
- Birinci derece kan hısımları (anne, baba, çocuk) ve ikinci derece kan hısımları (kardeş, büyükanne, büyükbaba, torun)
Sulh ceza hâkimi incelemeyi dosya üzerinden yapar ve başvuruyu derhal, en geç 24 saat dolmadan sonuçlandırır. Yakalamanın, gözaltının veya sürenin uzatılmasının yerinde olduğu kanısına varırsa başvuruyu reddeder ya da kişinin soruşturma evrakıyla birlikte derhal Cumhuriyet Savcılığında hazır bulundurulmasına karar verir. Hâkimin kararı üzerine serbest bırakılan kişi, yeni ve yeterli delil ve savcının kararı olmadıkça aynı nedenle yeniden yakalanamaz (CMK m. 91/6).
Kanunda öngörülen bu başvuru imkanından yararlandırılmayan kişi Devletten tazminat isteyebilir (CMK m. 141/1-k).
Gözaltından Sonra Ne Olur?
Gözaltı, Cumhuriyet savcısının talimatıyla sona erer. Savcı şu yollardan birini seçer:
- Serbest bırakma: Kişi serbest bırakılır, soruşturma tutuksuz devam eder.
- Adli kontrol talebiyle sevk: Savcı, yurt dışına çıkış yasağı, imza yükümlülüğü veya konutu terk etmeme gibi tedbirlerin uygulanmasını sulh ceza hâkimliğinden ister. Ayrıntılar için adli kontrol yazımıza bakabilirsiniz.
- Tutuklama talebiyle sevk: Savcı kişinin tutuklanmasını sulh ceza hâkimliğinden ister.
Tutuklama talebiyle sevk, kişinin henüz tutuklanmadığını, savcının tutuklama istediğini gösterir. Sulh ceza hâkimi kişiyi avukatı hazır bulunarak sorgular (CMK m. 91/7). Hâkim talebi reddedip kişiyi serbest bırakabilir, tutuklama yerine adli kontrol uygulayabilir ya da tutuklama kararı verebilir. Tutuklama kararında kuvvetli suç şüphesi, tutuklama nedenleri ve ölçülülük gösterilir; adli kontrolün neden yetersiz kalacağı da gerekçede yer alır (CMK m. 101/2). Ayrıntılar için tutuklama yazımıza, tutuklama ve adli kontrol kararlarına itiraz için itiraz kanun yolu yazımıza bakabilirsiniz.
Gözaltında geçen süre, sonradan hükmolunan hapis cezasından indirilir (TCK m. 63).
Çocukların Gözaltına Alınması
Çocuk hakkındaki soruşturmayı çocuk bürosunda görevli Cumhuriyet savcısı bizzat yürütür (Çocuk Koruma Kanunu m. 15/1). Gözaltına alınan çocuklar kolluğun çocuk biriminde, bu birimin bulunmadığı yerlerde yetişkinlerden ayrı bir yerde tutulur (Çocuk Koruma Kanunu m. 16). Avukatı bulunmayan çocuğa istemi aranmadan avukat görevlendirilir (CMK m. 150/2).
Fiili işlediği sırada 12 yaşını doldurmamış çocukların ceza sorumluluğu yoktur (TCK m. 31/1). Yönetmeliğe göre bu çocuklar ile 15 yaşını doldurmamış sağır ve dilsizler suç nedeniyle yakalanamaz; kimlik ve suç tespiti için yakalanabilir, kimlikleri tespit edilince hemen serbest bırakılır (Yönetmelik m. 19/a).
12-18 yaş arasındaki çocuğun gözaltına alındığı anne-babasına veya vasisine bildirilir ve ifadesi avukatı hazır bulunarak alınır. Çocuğun yararına aykırı değilse ve kanuni bir engel yoksa anne-babası veya vasisi de ifade sırasında hazır bulunabilir. Çocuklara kelepçe ve benzeri aletler takılamaz; işlemler mümkün olduğunca sivil kıyafetli görevlilerce yapılır ve çocuğun kimliği gizli tutulur (Yönetmelik m. 19/b).
Haksız Gözaltı Nedeniyle Tazminat
Kanuna aykırı yakalanan veya gözaltına alınan kişi uğradığı maddi ve manevi zararı Devletten isteyebilir (CMK m. 141). Gözaltıyla ilgili başlıca tazminat halleri şunlardır:
- Kanunda belirtilen koşullar dışında yakalanmak
- Kanuni gözaltı süresi içinde hâkim önüne çıkarılmamak
- Yakalama nedenlerinin ve suçlamanın yazıyla veya sözle açıklanmaması
- Yakalamanın yakınlarına bildirilmemesi
- Yakalamaya karşı kanundaki başvuru imkanlarından yararlandırılmamak
- Kanuna uygun olarak yakalandıktan sonra hakkında kovuşturmaya yer olmadığına veya beraatine karar verilmesi
Bu hallerde istem, zarara uğrayanın oturduğu yer ağır ceza mahkemesinde karara bağlanır. Kanuna uygun yakalamadan sonra kovuşturmaya yer olmadığı veya beraat kararı verilmesi halinde ise istem, 7499 sayılı Kanunla Adalet Bakanlığı bünyesindeki Tazminat Komisyonuna yapılır; başvuru Cumhuriyet başsavcılığı aracılığıyla da yapılabilir (CMK m. 142/2; 6384 sayılı Kanun m. 5/B). Her iki yolda süre, kararın kesinleştiğinin tebliğinden itibaren 3 ay ve her halde kesinleşmeyi izleyen 1 yıldır (CMK m. 142/1).
Genel kural 24 saattir. Süre yakalama anından başlar; kişinin en yakın hâkime götürülmesi için gereken ve 12 saati geçemeyen yol süresi buna eklenmez (CMK m. 91/1).
Yalnızca toplu olarak işlenen suçlarda. Delillerin toplanmasındaki güçlük veya şüpheli sayısının çokluğu nedeniyle Cumhuriyet savcısı süreyi her defasında 1 günü geçmemek üzere 3 gün uzatabilir; gözaltı en fazla 4 gün sürer. Uzatma emri yazılıdır ve gözaltındaki kişiye derhal tebliğ edilir.
Her zaman. Görüşme için vekaletname aranmaz ve görüşme başkalarının duyamayacağı bir ortamda yapılır (CMK m. 154/1). Kanunda sayılan bazı suçlarda bu hak hâkim kararıyla 24 saat kısıtlanabilir; bu sürede ifade alınamaz.
Kanunda ve Yönetmelikte gözaltındaki kişinin yakınlarıyla görüşmesine ilişkin bir hüküm yoktur. Kanun, yakalamanın ve gözaltının bir yakınına bildirilmesini düzenler (CMK m. 95). Gözaltındaki kişiyle avukatı görüşebilir.
Hayır. Yüklenen suç hakkında açıklama yapmamak kanuni haktır (CMK m. 147/1-e). Kimlikle ilgili soruları ise doğru cevaplamak zorunludur. Avukat olmadan kollukta verilen ifade, hâkim önünde doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz (CMK m. 148/4).
Kişinin kendisi, avukatı, kanuni temsilcisi, eşi veya birinci ya da ikinci derece kan hısmı, savcının yakalama, gözaltı veya süre uzatma emrine karşı sulh ceza hâkimliğine başvurabilir. Hâkim dosya üzerinden inceler ve en geç 24 saat dolmadan karar verir (CMK m. 91/5).
Cumhuriyet savcısının, gözaltındaki kişinin tutuklanmasını sulh ceza hâkimliğinden istediği anlamına gelir; kişi henüz tutuklanmış değildir. Hâkim kişiyi avukatı hazır bulunarak sorgular; serbest bırakabilir, adli kontrol uygulayabilir ya da tutuklayabilir.
Hayır. Adli sicile Türk mahkemelerince verilmiş ve kesinleşmiş mahkumiyet hükümleri kaydedilir (5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m. 4/1). Gözaltı bir mahkumiyet olmadığı için adli sicil kaydına işlenmez.
Evet. Kanuna aykırı yakalanan, süresi içinde hâkim önüne çıkarılmayan veya yakalanması yakınlarına bildirilmeyen kişi maddi ve manevi zararını Devletten isteyebilir. Kanuna uygun gözaltından sonra kovuşturmaya yer olmadığı veya beraat kararı verilen kişi de tazminat isteyebilir; bu istem Tazminat Komisyonuna yapılır (CMK m. 141, 142).
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her dosyanın koşulları farklıdır; somut durum dosyadaki delillere ve olayın özelliklerine göre değerlendirilir.
Son güncelleme: 20 Kasım 2026. Hazırlayan: Avukat Mahmut Rasul Uyanık, Eskişehir Barosu.