İş ve çalışma hürriyetinin ihlali suçu TCK m. 117’de düzenlenmiştir. Ayrıca şu makalemize bakabilirsiniz. Düzenleme şu şekildedir:
- Cebir veya tehdit kullanarak ya da hukuka aykırı başka bir davranışla, iş ve çalışma hürriyetini ihlal eden kişiye, mağdurun şikayeti halinde, altı aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası verilir.
- Çaresizliğini, kimsesizliğini ve bağlılığını sömürmek suretiyle kişi veya kişileri ücretsiz olarak veya sağladığı hizmet ile açık bir şekilde orantısız düşük bir ücretle çalıştıran veya bu durumda bulunan kişiyi, insan onuru ile bağdaşmayacak çalışma ve konaklama koşullarına tabi kılan kimseye altı aydan üç yıla kadar hapis veya yüz günden az olmamak üzere adlî para cezası verilir.
- Yukarıdaki fıkrada belirtilen durumlara düşürmek üzere bir kimseyi tedarik veya sevk veya bir yerden diğer bir yere nakleden kişiye de aynı ceza verilir.
- Cebir veya tehdit kullanarak, işçiyi veya işverenlerini ücretleri azaltıp çoğaltmaya veya evvelce kabul edilenlerden başka koşullar altında anlaşmalar kabulüne zorlayan ya da bir işin durmasına, sona ermesine veya durmanın devamına neden olan kişiye altı aydan üç yıla kadar hapis cezası verilir.
Emsal Yargıtay Kararları
YARGITAY 4.CEZA DAİRESİ Esas Numarası: 2011/5202 Karar Numarası: 2013/18029 Karar Tarihi: 10.06.2013
İŞ VE ÇALIŞMA HÜRRİYETİNİ İHLAL
ÖZETİ: Sanıkların, iddianamede, mağdurun yanına gelerek her ikisinin de mağdura hitaben “buradan yolcu alamazsın, seni öldürürüz, keseriz” şeklinde tehdit etmeleri biçiminde tanımlanan eylemlerinin T.C.K.nın 117/1, 119/1-c maddelerine uyan “birlikte iş ve çalışma hürriyetini ihlal” suçunu oluşturduğu hk.
Yerel mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:
Karar: Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.
Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede,
Sanıkların, iddianamede, mağdurun yanına gelerek her ikisinin de mağdura hitaben “buradan yolcu alamazsın, seni öldürürüz, keseriz” şeklinde tehdit etmeleri biçiminde tanımlanan eylemlerinin T.C.K.nın 117/1, 119/1-c maddelerine uyan “birlikte iş ve çalışma hürriyetini ihlal” suçunu oluşturduğu, anılan maddelerdeki suçun takibinin şikayete bağlı olmadığı ve resen kovuşturulması gerektiği gözetilmeden, şikayetten vazgeçme sebebiyle düşme kararı verilmesi,
Sonuç: Kanuna aykırı ve O Yer Cumhuriyet Savcılarının temyiz nedenleriyle tebliğnamedeki düşünce yerinde görüldüğünden hükümlerin BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın esas/hüküm mahkemesine gönderilmesine, 10.06.2013 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
YARGITAY 2. CEZA DAİRESİ Esas Numarası: 2004/16582 Karar Numarası: 2005/26817 Karar Tarihi: 28.11.2005
İŞ VE ÇALIŞMA HÜRRİYETİNİN İHLALİ
Kasten yaralama, sövme suçlarından sanık Kemal D.’ın yapılan yargılaması sonucunda; beraatine dair Kabadüz Sulh Ceza Mahkemesinden verilen 16.6.2003 günlü hükmün Yargıtay’ca tetkiki o yer C.Savcısı tarafından istenmekle ve dosya C.Başsavcılığının 16.9.2004 günlü tebliğnamesiyle dairemize gelmekle yapılan inceleme sonunda gereği düşünüldü.
Sanığın kendisi gibi fındık ayıklama işlemi yapan müştekilerin, ücreti ucuz tutmalarına sinirlenerek “burada benden başka patoz atanın anasını….sk.ederim” diyerek sövdüğü ve her iki müştekiye de yumrukla vurduğunun iddia edilmesi karşısında sanığın eyleminin TCK.nun 201/1. maddesinde düzenlenen çalışma özgürlüğünü kısıtlama suçu açısından değerlendirilmesinin gerektiği eylemin bu niteliği itibariyle davaya bakmanın delillerin takdir ve değerlendirilmesinin Asliye Ceza Mahkemesine ilişkin olduğu gözetilerek görevsizlik kararı verilmesi gerekirken duruşmaya devam olunarak yazılı biçimde esasa ait hüküm kurulması,
SONUÇ: Bozmayı gerektirmiş o yer C. Savcısının temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan diğer yönleri incelenmeyen hükmün bu nedenlerden dolayı istek gibi BOZULMASINA, 28.11.2005 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
YARGITAY 5. CEZA DAİRESİ Esas Numarası: 2003/7382 Karar Numarası: 2003/6020Karar Tarihi: 06.11.2003
İŞ VE ÇALIŞMA HÜRRİYETİNİN İHLALİ
Göçmen kaçakçılığı ve deniz kazası sonucu çok sayıda kimsenin ölümüne neden olmak suçlarından sanıklar E. E. ve arkadaşlarının yargılanmaları sırasında; Çanakkale Ağır Ceza Mahkemesiyle Burhaniye Ağır Ceza Mahkemesi arasında oluşan olumsuz birleştirme uyuşmazlığının giderilmesi ve yargı yerinin belirlenmesi istemiyle gönderilen dosya Yargıtay C.Başsavcılığından tebliğnameyle daireye verilmekle incelenerek gereği düşünüldü:
İncelenen dosya içeriğine, Çanakkale Ağır Ceza Mahkemesine göçmen kaçakçılığı, Burhaniye Ağır Ceza Mahkemesine ise göçmen kaçakçılığı ve deniz kazasında ölüme neden olmaktan, davalar açıldığı suç tarihleri ve mağdurların farklı olduğu gibi, 2 ortak sonuç olması dışında her iki dosya arasında hukuki ve fiili irtibat da bulunmadığı görülmekle, davaların birleştirilmesinde zaruret bulunmadığı anlaşılmakla, ayrı ayrı mahkemelerde yürütülmek üzere, Burhaniye Ağır Ceza Mahkemesinin 24.07.2003 gün 2002/289 esas, 2003/195 karar sayılı Birleştirme kararının KALDIRILMASINA 06.11.2003 gününde oybirliği ile karar verildi.
YARGITAY 8. CEZA DAİRESİ Esas Numarası: 2003/1080 Karar Numarası: 2003/5509 Karar Tarihi: 04.11.2003
İş Ve Çalışma Hürriyetinin İhlali
Şüpheli Veya Sanığın İfade Ve Sorgusunun Tarzı
İfade Alma Ve Sorguda Yasak Usuller
Duruşmanın Başlaması
Mahkeme Başkanı Veya Hakimin Görevi
Çıkar amaçlı suç örgütü oluşturmak, bu örgüte üye olmak, çıkar amaçlı suç örgütü üyelerine yardımcı olmak, tehdit, iş ve çalışma hürriyetini engellemekten sanıklar Sebahattin B., Bülent Ş., Hayrullah B., Metin B., Erdal Ş., İlhan K., Şahzat B., Ramazan Z., Yusuf B., Feyzullah K., Fevzi A., Necmi A., Erkan K., Abdurrahman H.’nın yapılan yargılanmaları sonunda; Sanık Abdurrahman H.’nın çıkar amaçlı suç örgütü üyelerine yardımcı olmaktan, diğer sanıkların çıkar amaçlı silahlı suç örgütü üyesi olmaktan hükümlülüklerine, iş ve çalışma hürriyetini engellemekten sanıklar Sebahattin B., Metin B., İlhan K., Şahzat B., Ramazan Z., Yusuf B., Feyzullah K., Erkan K.’in hükümlülüklerine, sanık İlhan K.’in tehdit suçundan hükümlülüğüne ve zoralıma dair Ankara 1 Nolu Devlet Güvenlik Mahkemesinden verilen 1.10. 2002 gün ve 155 esas, 155 karar sayılı hükmün süresi içinde Yargıtay’ca incelenmesi sanıklar Sebahattin B., Hayrullah B., Metin B., Erdal Ş., İlhan K., Şahzat B., Ramazan Z., Fevzi A., Necmi A., Erkan K., Abdurrahman H. vekilleri ile sanıklar Bülent Ş., Yusuf B., Feyzullah K., Fevzi A., Necmi A. tarafından istenilmiş olup, CMUK.nun 318. maddesi gereğince sanıklar Sebahattin B., Hayrullah B., Metin B., Erdal Ş., İlhan K., Şahzat B., Ramazan Z., Fevzi A., Necmi A., Erkan K., Abdurrahman H. vekilleri ile sanık Bülent Ş., Yusuf B. tarafından duruşmalı inceleme isteğinde bulunulan dava evrakı C. Başsavcılığının bila tarihli bozma istekli tebliğnamesiyle dairemize gönderilmiş ve duruşma günü tayin edilerek sanıklar ve vekillerine tebligat çıkarılmıştır. Yapılan tebligata rağmen duruşmaya gelmeyen ve vekille de temsil edilmeyen sanıklar İlhan Koçyiğit, Bülent Ş., Yusuf B., Erdal Ş. haklarındaki incelemenin duruşmasız, diğer sanıklar Sebahattin B., Metin B., Şahzat B., Ramazan Z., Erkan K. haklarındaki incelemenin duruşmalı, sanık Hayrullah B. hakkındaki incelemenin de resen duruşmalı olarak yapılmasına karar verilip gereği düşünüldü:
KARAR: Hükmolunan cezanın türü ve tutarına göre sanık Abdurrahman H. vekilinin ve süresinden sonra talep edilmesi nedeniyle de sanıklar Necmi A. ve Fevzi A. vekilinin duruşmalı inceleme istemlerinin (REDDİNE),
Sanıklar Sebahattin B., Metin B., Şehzat B., Ramazan Z., Erkan K. ve Hayrullah B. haklarında duruşmalı sanıklar Bülent Ş., Erdal Ş., İlhan K., Yusuf B., Fevzullah K., Fevzi A., Necmi A. ve Abdurrahman H. haklarında da dosya üzerinde yapılan incelemede;
1- TCK.nun 201/4. madde ve fıkrasına yanlış anlam verilerek hükmolunan cezanın noksan arttırılması karşı temyiz bulunmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.
Yapılan duruşmaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin tahkikat neticelerine uygun olarak tecelli eden kanaat ve takdirine, tetkik olunan dosya münderecatında sanık İlhan K.’in iki ayrı taksi durağındaki ticaret serbestisini tehdit ve men eylemini uzun zaman aralıklarıyla gerçekleştirip her birini ayrı bir suç işleme kararıyla işlemiş bulunmasına göre sanıklar Erkan K., Ramazan Z., Yusuf B., Sebahattin B. ve İlhan K. vekilleri ile sanık Feyzullah K.’un yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle, adları geçen sanıklar hakkında çalışma hürriyetini engellemek suçundan kurulan mahkumiyet hükümlerinin oybirliği ile ONANMASINA,
2- Çıkar amaçlı suç örgüt üyesi olmak ve bu örgüte yardım ve yataklık etmek suçlarından tüm sanıklar hakkında kurulan mahkumiyet hükmü ile sanıklar Metin B. ve Şahzat B. hakkında çalışma hürriyetini engellemek suçundan kurulan mahkumiyet hükümlerine yönelik temyizlere gelince;
a) Hakkında düzenlenen iddianame ve ekleri okunmadan sanık Abdurrahman H.’nın sorgusunun yapılması suretiyle savunma hakkı kısıtlanarak CMUK. nun 135 ve 236. maddelerine aykırılık yapılması,
b) Dosyadaki bilgi ve belgelere göre sanıklar Fevzi A. ve Bülent Ş.’in çıkar amaçlı suç örgütü üyesi olduklarına ilişkin mahkumiyetlerine yeterli ve kuşkudan öte kesin ve inandırıcı kanıt bulunmadığı gözetilmeden, adları geçen sanıklar hakkında yazılı biçimde mahkumiyet hükmü kurulması,
c) Sanık Şahzat B.’nın aynı taksi durağında işlediği çalışma hürriyetini engellemek suçundan bir kez cezalandırılması gerektiği gözetilmeden yazılı biçimde iki kez cezalandırılması,
d) 4422 Sayılı Yasanın 1. maddesinin 2. fıkrasında çıkar amaçlı suç örgütünün “silahlı” olması düzenlenirken “silahlar ve patlayıcı maddeler” biçiminde çoğul anlatıma yer verildiği, buna göre de en az “iki” silahın hazırlanması, elde bulundurulması veya kullanılması halinde fıkradaki arttırımın uygulanabileceği, sanıklardan Şahzat B.’nın yasal olarak evinde bulundurduğu bulundurma ruhsatlı silahı dışında sanıklar tarafından silah bulundurulduğu veya kullanıldığına ilişkin dosyada herhangi bir kanıt bulunmadığı gözetilmeyerek, örgütün “silahlı” olarak kabulü ile anılan yasa madde ve fıkrasıyla cezada arttırım yapılması suretiyle sanıklara fazla ceza tayini,
e) Sanıklardan Metin B.’nın tekerrüre esas alınan Ankara 4. Ağır Ceza Mahkemesinin 1997/101 esas ve 111 sayılı kararına ilişkin mahkumiyet hükmünün suç tarihinden sonra infaz edildiği ve sanık Hayrullah B.’ın tekerrüre esas alınan Ankara 7. Asliye Ceza Mahkemesinin 1995/537 ve 966 sayılı kararına ilişkin mahkumiyetinin infaz tarihi ile suç tarihi arasında 5 yıldan fazla sürenin geçtiği gözetilmeyerek hükmolunan cezaların TCK.nun 81. maddesiyle arttırılması,
f) Kabul ve uygulamaya göre de;
aa) Sanıklar Metin B., Şahzat B., Hayrullah B., Erkan K., Ramazan Z., Feyzullah K., Yusuf B., Sebahattin B., İlhan K., Necmi A., Fevzi A., Erdal Ş. ve Bülent Ş.’e CMUK.nun 258. maddesi uyarınca ek savunma hakkı verilmeden çıkar amaçlı suç örgütü üyesi suçundan hükmolunan cezanın iddianamede yazılı bulunmayan 4422 Sayılı Yasanın 1/2. madde ve fıkrasıyla arttırılması,
bb) Herhangi bir suçta kullanılmadığı anlaşılan ve sanık Şahzat B.’nın yasal olarak evinde bulundurduğu ruhsatlı silahın zoralımına karar verilmesi,
cc) Dairemizce de benimsenen Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 14.05.1984 gün ve 6-444/167 sayılı kararında belirtildiği üzere TCK. nun 201/1. madde ve fıkrasıyla tayin edilen cezanın aynı yasa ve maddenin 4. fıkrasıyla arttırılması sırasında hükmolunan temel cezanın 2 misli artırılacağı gözetilmeden, 1 misli arttırılması suretiyle sanıklar Metin Bayramoğulları ve Şahzat B.’na çalışma hürriyetini engellemek suçundan noksan ceza tayini,
SONUÇ: Bozmayı gerektirmiş sanıklar Metin B., Şahzat B., Hayrullah B., Erkan K., Ramazan Z., Yusuf B., Sebahattin B., İlhan K., Erdal Ş., Necmi A., Fevzi A., Abdurrahman H. vekilleri ile sanıklar Feyzullah K. ve Bülent Ş.’in temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan sanık Abdurrahman H. yönünden başkaca yönleri incelenmeksizin hükmün bu sebeplerden dolayı CMUK.nun 326/son madde ve fıkrası uyarınca sanıklar Metin B. ve Şahzat B.’nın kazanılmış hakları saklı kalmak koşuluyla istem gibi BOZULMASINA, 04.11.2003 gününde oybirliği ile karar verildi.
YARGITAY 4. CEZA DAİRESİ Esas Numarası: 2014/30995 Karar Numarası: 2014/34702 Karar Tarihi: 02.12.2014
İş Ve Çalışma Hürriyetinin İhlali
Bir Suç İşleme Kararının İcrası Kapsamında Değişik Zamanlarda Bir Kişiye Karşı Aynı Suçun Birden Fazla İşlenmesi Durumunda Bir Cezaya Hükmedilir
ÖZETİ: Sanıkların, iş ve çalışma hürriyetinin ihlali eylemini aynı sebebe dayalı olarak ve aynı olay bütünlüğü içinde aynı yer ve zamanda tek fiille birden fazla mağdura yönelttiklerinin anlaşılması karşısında, TCK’nın 43/2. maddesinin uygulanması gerektiği gözetilmeyerek mağdur sayısınca ceza tayini kanuna aykırıdır.
Yerel Mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre, dosya görüşüldü:
Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.
Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede başkaca nedenler yerinde görülmemiştir,
Ancak;
Sanıkların, iş ve çalışma hürriyetinin ihlali eylemini aynı sebebe dayalı olarak ve aynı olay bütünlüğü içinde aynı yer ve zamanda tek fiille birden fazla mağdura yönelttiklerinin anlaşılması karşısında, TCK’nın 43/2. maddesinin uygulanması gerektiği gözetilmeyerek mağdur sayısınca ceza tayini,
Kanuna aykırı, sanıklar S. Ç. ve N. Ç.’in temyiz nedenleri yerinde görüldüğünden tebliğnamedeki onama düşüncesinin reddiyle HÜKÜMLERİN BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın esas/hüküm mahkemesine gönderilmesine 02.12.2014 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Eskişehir avukat Mahmut Rasul UYANIK saygıyla sunar.