Hükümlü veya tutukluların ayaklanması (TCK m. 296) 3 ve daha fazla sayıda hükümlü veya tutuklunun ayaklanması halini ifade eden bir suçtur.
Türk Ceza Kanunu madde 296 şu şekildedir:
- Hükümlü veya tutukluların toplu olarak ayaklanması halinde, her biri hakkında altı aydan üç yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Hükümlü veya tutuklu sayısının üçten fazla olmaması halinde, bu suçtan dolayı cezaya hükmedilmez.
- Ayaklanma sırasında başka suçların işlenmesi halinde, ayrıca bu suçlara ilişkin hükümlere göre cezaya hükmolunur.
Emsal Yargıtay Kararları
Yargıtay 17. Ceza Dairesi 2020/15185 E. 2020/7048 K.
Yerel mahkemece suça sürüklenen çocuklar …, …, …, …, …, …, … hakkında kamu malına zarar verme ve hükümlü ve tutukluların ayaklanması suçlarından verilen hükümler temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararların niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:
1)Somut olayda kamu malına zarar verme ve hükümlü ve tutukluların ayaklanması suçlarından gerekçeli kararda sadece suça sürüklenen çocuklar hakkında genel değerlendirme yapıldığı, hangi suça sürüklenen çocuğun hangi eylemi gerçekleştirdiği hususunda ayrı ayrı değerlendirme ve tespit yapılmadığı , buna bağlı olarak suça sürüklenen çocuklar hakkında ayrı ayrı hangi delillerin esas alındığının belirtilmediği, böylece gerekçeli kararın yukarıda belirtilen kanuni unsurları içermediği ve yetersiz gerekçe yazılı şekilde karar verilmesi,
2)Suça sürüklenen çocuklar hakkında kamu malına zarar verme ve hükümlü ve tutukluların ayaklanması suçlarından TCK’nın 62. ve 51. maddelerinin uygulanmamasına gerekçede suça sürüklenen çocuklara ve uygulanmayan maddelere ilişkin münhasır değerlendirme yapılmadan genel ifadeler kullanılması,
3)Suça sürüklenen çocuklar hakkında hükümlü ve tutukluların ayaklanması suçu yönünden somut bir zararın söz konusu olmaması karşısında, 5237 sayılı TCK’nın 50/1-b maddesinin uygulanamayacağı gözetilmeden hapis cezasının, zararın tazmin suretiyle tamamen giderilmesi seçenek yaptırımına çevrilmesine karar verilmesi,
Bozmayı gerektirmiş, suça sürüklenen çocuklar … ve … müdafinin, suça sürüklenen çocuklar … ve … müdafinin, suça sürüklenen çocuk …’un, suça sürüklenen çocuk … müdafinin, suça sürüklenen çocuk …’un temyiz nedenleri bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, hükümlerin açıklanan nedenlerle tebliğnameye uygun olarak BOZULMASINA, 06.07.2020 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay 2. Ceza Dairesi 2021/2148 E. 2021/6518 K.
Dosya incelenerek gereği düşünüldü:
Katılan … vekilinin 18/10/2019 tarihli temyiz talebinin sanıklar …, … ve …(…) hakkında hükümlü ve tutukluların ayaklanması suçundan verilen düşme kararlarına yönelik olduğu belirlenerek yapılan incelemede;
I-Katılan … vekilinin temyiz itirazının incelenmesinde;
Menemen 1.Asliye Ceza Mahkemesinin 07/12/2017 tarih 2016/143 Esas 2017/763 Karar tarihli ilamı ile sanıklar …, … ve …(…) hakkında hükümlü ve tutukluların ayaklanması suçundan sanıkların beraatlerine karar verildiği ve beraat kararlarının sanık …(…) yönünden 31/01/2018 tarihinde; sanık … yönünden 29/01/2018 tarihinde ve sanık … yönünden 05/02/2018 tarihinde temyiz edilmeksizin kesinleştiği, sanıklar hakkında kamu malına zarar verme suçundan kurulan hükme yönelik Adalet Bakanlığının temyiz talebi hakkında inceleme yapılması için dosyanın yargıtaya gönderildiği, Yargıtay 8.Ceza Dairesinin 03/07/2019 tarih 2019/9579 Esas 2019/9408 Karar sayılı ilamıyla sanıklar hakkında kamu malına zarar verme suçundan kurulan hükümlerin bozulmasına karar verildiği anlaşılmakla; mahkemenin bozma sonrası sanıklar …, … ve …(…) hakkında yalnızca kamu malına zarar verme suçundan hüküm kurması gerekirken, hükümlü ve tutukluların ayaklanması suçundan da hüküm kurduğu ve bu suçtan kurulan 24/09/2019 tarihli hükümlerin de hukuki değerden yoksun ve yok hükmünde olduğu, bu bakımdan hukuken varlık kazanmayan bir kararın temyiz davasına konu edilmesi de mümkün olmadığından, katılan … vekilinin konusu bulunmayan temyiz isteminin 1412 sayılı CMUK’un 317. maddesi uyarınca isteme aykırı olarak REDDİNE,
II-Sanıklar …(…) ve …’in temyiz itirazlarının incelenmesinde;
Bozma üzerine yapılan duruşmaya, toplanan delillere, gerekçeye, hakimin kanaat ve takdirine göre temyiz itirazları yerinde olmadığından reddiyle hükümlerin istem gibi ONANMASINA, 24.03.2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Eskişehir avukat Mahmut Rasul UYANIK saygıyla sunar.